Ana Sayfa / 

Nobel Ekonomi Ödülü'nü Richard Thaler’ın

13.10.2017
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

2017 Nobel Ekonomi Ödülü, "davranışsal iktisat" yaptığı katkılardan dolayı Richard Thaler'e verildi. "Dürtme" isimli kitabın yazarı olan Richard Thaler "davranışsal iktisat"ın babası olarak gösteriliyor.

Richard Thaler, şu anda ABD'de Şikago Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışıyor. Akademiden yapılan yazılı açıklamada, "Thaler, psikolojik varsayımları ekonomik karar alma analizleriyle birleştirdi. Kısmi rasyonellik, sosyal tercihler ve öz-denetim yokluğunun sonuçlarını araştıran Thaler, bu gibi insani faktörlerin bireysel kararları ve piyasa süreçlerini sistematik olarak nasıl etkilediğini ortaya koydu" ifadeleri yer aldı.

Açıklamada, Thaler'in katkılarının bireysel kararların analizinde ekonomi ve psikoloji bilimleri arasında köprü kurduğu, bilim adamının ortaya koyduğu görgül bulguların ve teorik kavramların "davranışsal ekonomi teorisi" olarak adlandırılan, bugün ekonomi araştırmalarını ve politikalarının derin şekilde etkileyen yeni ve giderek genişleyen bir çalışma alanı yarattığı kaydedildi.

Davranışsal ekonomi ve Türkiye pratiği

Ekonominin salt rasyonel gerekçeler ve piyasa refleksleri ile ele alınamayacak, öngörülemeyecek kadar sofistike olduğu görüşü son çeyrek yüzyılın önemli tartışma konularından. Klasik iktisat teorilerinin sorgulandığı bu tartışmaların yörüngesini; ekonominin en az rakamlar kadar insan ve toplum davranışları ile de ilgili olduğu görüşü oluşturuyor. Ekonominin, ekonomi dışı faktörlerden nasıl etkilendiği ve etkilediğine yönelik çalışması Joseph Stiglitz’e 2001 Nobel Ekonomi Ödülünü getirmişti.

Piyasanın kendi dinamikleri içinde ekonomi için en doğruyu bulacağını ve bu nedenle insanların piyasa rasyonelliği içinde hareket ettiğini savunan klasik liberal görüşten farklı olarak Richard Thaler, psikolojik ve soysal faktörlerin de ekonomik kararlar alınmasında etkin olduğunu düşünüyor. Thaler, “davranışsal ekonomi” dediği kavramı 2013 yılında yayımlanan ‘Nudge’ isimli kitabında anlatmıştı. Thaler, kendisine Nobel Ekonomi Ödülü kazandıran teorisinde Türkiye pratiğinden yararlandı mı bilinmez ama davranışsal ekonominin tüm koşullarının net görüldüğü bir ülkede yaşıyoruz. Ekonomi yönetiminin açıkladığı, sıklıkla itiraz ve tartışmalara konu olan rakamlar ile insanların, daha önemlisi yatırımcıların aldığı kararlar arasında çarpıcı çelişki görülüyor. Türkiye’de son yıllarda Hükümet çok sayıda yatırım teşvik paketleri açıkladı. Açıklanan her bir paket için de ciddi teşvikler verilmesine rağmen bunların yatırıma dönüşmediğine şahit oluyoruz. Yatırımcılar bırakın yeni yatırım yapmayı mevcut yatırımlarını iyileştirme amaçlı bile kaynak aktarma konusunda isteksiz. Oysa açıklanan makro ekonomik rakamlar yatırım için her şeyin uygun olduğunu gösteriyor. Başta büyüme, işsizlik, enflasyon olmak üzere ekonominin temel parametrelerine yönelik ekonomi yönetiminin açıkladığı rakamların güvenirliliği bir kenara, yatırımcıların uygun ortama rağmen yatırım yapmamasında ülkedeki kriz yorgunu gündemin etkisini aramak gerekiyor. Her gün yeni bir gerginliğe uyanılan bir ülkede koşullar ne kadar iyi! Olursa olsun ihtiyacınız olan yeni yatırımların realize olması mümkün değildir. İnsanlar güçlü getiri vaat etse bile yatırım yapmaktan, ekonomik karar almaktan çekinir ve çevresel faktörler in etkisi ile ‘korunma’ odaklı hareket eder. 

Amerikayı tekrar keşfetmeye gerek yok. Nobele konu olmuş davranışsal ekonomi şu anda ülkemizde bire bir örneği yaşanıyor. Ekonominin tekrar rayına oturması ve verilen teşvik, destek ve hibelerin vs. sonuçlarının olumlu olması bekleniyorsa, yatırımcılar üzerindeki psikolojilerinin doğru algılanması ve yönetilmesi kaçınılmazdır. Bunun için de olmazsa olmaz siyasilerin söylem ve eylemlerinde güven vermesi, istikrar vaat etmesi ve her halükarda hepsinin oturacağı temel zemin olan demokrasi ve hukukun bir an önce tesis edilmesi, çok geciken yapısal reformların hayata geçirilmesi gerekiyor.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...