Yeni ekonomik ve siyaset arayışları

10.3.2017
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Son zamanlarda dünyadaki ekonomik ve siyasal gelişmelere baktığımızda, İkinci Dünya Savaşından sonra kurulan düzenin zayıfladığını ve yerini yeni anlayışlara terk etmeye başladığını görüyoruz. Kısacası, küreselleşme her ortamda tartışılır hale gelmektedir.

Savaş sonrasında ortaya çıkan düzenin ana hatları, liberal demokrasi, serbest piyasa mekanizması ve sorunların barışçı yöntemlerle çözülmesi kararlığıdır. Bu amaçla çok sayıda kurum oluşturulmuştur. Birleşmiş Milletler Teşkilatı, AB, NAFTA, Dünya Ticaret Örgütü, OECD bu kurumlardan bazılarıdır. Bunlara 2015 yılında imzalanan ve ABD’nin geçtiğimiz aylarda ayrıldığı Trans Pacific Ortaklığı (TPP) ile ABD ve AB arasında imza aşamasında bulunan Transatlantik Ticaret ve Yatırım Anlaşmasını da eklemek mümkündür. Bu yapılanmaların ana hedefi, ülkeler ve medeniyetler arasında ortak değerler yaratmak, ekonomik işbirliğini arttırmak, insan haklarını ve hukukun üstünlüğünü yaygın hale getirmektir. İletişim teknolojilerindeki gelişim de bu hedefin gerçekleştirilmesine önemli katkılarda bulunmuştur.

Şimdilerde bu sistem tartışılmaktadır.

Serbest piyasa mekanizmasının ülkelerarası gelir dağılımındaki adaletsizliği arttırdığı, haksız rekabeti önleyemediği, korumacılığı teşvik eder hale geldiği görüşleri yaygın hale gelmiş ve devlet veya oluşturulacak üst kuruluşların gerektiğinde sisteme müdahale etmesi gereği savunulmuştur.

Liberal demokrasi konusunda da tam bir fikir birliği sağlanamamıştır. Güçler ayrılığı, hukukun üstünlüğü, bağımsız yargı ve  basın, özgürlükler gibi kavramlar; ülkelerin geleneklerine, ekonomik yapısına, kültürüne, inançlarına göre farklılıklar göstermiştir.

Dünya savaşının yıkımına yaşayan kuşakların, ortak hareket etme ihtiyaçları zamanla ortadan kalkmış ve yeni nesiller bireysel özgürlükleri tercih etmeye başlamışlardır.

Bütün küreselleşme gayretlerine rağmen, yüzyıllardır ulus-devlet anlayışı içinde kimlik kazanmış insanları farklı kültür ve inançlara sahip insanlarla bir araya getirmek çok kolay olmamıştır. Özellikle gelişmiş ülkeler sahip olduklarını başkaları ile paylaşmak istememişler, içe dönmeyi ve kendi çıkarlarını korumayı tercih etmişlerdir.

Bundan sonra, dünyadaki ekonomik ve siyasal yapılanmanın ne olacağını söyleyebilmek mümkün değildir. Ancak ortaya çıkan eğilimleri yeni bir yapılanmanın işaretleri olarak kabul etmek mümkündür.

Ekonomik açıdan küreselleşme anlayışının zayıfladığını söyleyebiliriz. ABD Başkanı Trump’ın seçimlerden önce ve görevi devraldıktan sonra söyledikleri bu duruma en iyi ve en güçlü örnektir. Başkan, Trans Pacifif Ortaklığı’ndan ayrılmış, NAFTA’yı yeniden müzakereye başlamış, Meksika ve Çin’e yaptırım uygulayacağını açıklamış, yabancı ülkelerde yatırımları olan ABD’li şirketleri ülkeye çağırmış, ekonomik ittifakların yerine ikili ticareti tercih etmiş ve korumacılığı benimseyen beyanlarda bulunmuştur. Serbest ticaret anlayışını sürdürmek ve korumacılığı önlemek Çin’e kalmıştır.

Trump, sadece ekonomik alanlarda değil siyasette de farklı bir anlayış sergilemiş örneğin bazı İslam ülkeleri vatandaşlarına vize verilmemesini kararlaştırmıştır.

Ancak dünyadaki bu yeni anlayışı sadece Başkan Trump’ın söylem ve uygulamaları ile sınırlamak doğru değildir.

Avrupa Birliği’de eski gücünde değildir. İngiltere’den sonra başka üye ülkelerin de Birlik’ten ayrılabileceği konuşulmaktadır. Üye sayısı arttıkça, yapıları farklı ülkeleri aynı ilkeler ve uygulamalar etrafında birleştirmek mümkün olamamaktadır. Para Birliği’nin bozulabileceği görüşü yaygındır. Üye ülkeler, doğal olarak, kendi ulusal kimliklerini korumaya çalışmaktadırlar.

Bir çok bölgede  ırkçı politikalar, aşırı popülist söylemler ve otoriter rejim arayışları şiddetlenmektedir. Bunun en son örneklerini ABD  yanında. Fransa, Hollanda ve Avusturya’da görmek mümkündür.

Daha önce de ifade ettiğimiz gibi, küreselleşmenin önümüzdeki dönemde ne gibi değişikliklere uğrayacağını tahmin etmek kolay değildir. Bugünden söyleyebileceğimiz şey, dünya siyaset ve ekonomisinin bir geçiş dönemini yaşamakta oluşudur.

 

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar