Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Seçimlere doğru iç ve dış ekonomik durum

18.5.2018
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Türkiye, tarihinin en önemli seçimlerinden birine doğru yol alırken, ekonominin mevcut durumunu, iç ve dış etkenleri ve alınmasında öncelik görülen önlemleri özetlemekte fayda vardır diye düşünüyorum.

Açıkça belirtmek gerekirse ülkemizin mevcut ekonomik göstergeleri iç açıcı değildir. Enflasyon, işsizlik, faiz hadleri, cari açık, dış borçlar, kurlar, dış ticaret açığı gibi temel göstergelerden hiçbiri olumlu değildir. Olumlu saydığımız 2017 yılı yüksek büyüme hızının temelinde ise tüketim harcamalarının bulunduğu bilinmektedir.

Olumsuz gelişmelerin hem iç ve hem de dış nedenleri vardır.

2008 krizinin yaptığı tahribatı önlemek için yürürlüğe konulan parasal genişleme dönemindeki kaynak bolluğu ve düşük faizler, yerini daralmaya ve yüksek faizlere terk etmeye başlamıştır. Ucuz ve bol dış kaynak döneminde yapısal reformlarını yapamayan, reel sektör öncelikli yatırımlarına hız veremeyen ülkeler yeni dönemde sıkıntıya girmişlerdir ve sıkıntı daha bir süre devam edeceğe benzemektedir. Türkiye de bu ülkeler arasında sayılmaktadır.  FED, küresel faizleri yukarı çekme eğilimindedir. ABD 10 yıllık faizleri % 3’ün üzerine çıkmıştır.  Dolar değerlenmektedir. Faizler yükselmektedir. Büyük yatırım fonları, daha güvenli olan ve faizleri yükselen gelişmiş ülkelere yönelmektedir. Bu durumda, dışa bağlı ve dış borçları yüksek olan ülkeler kaynak bulmakta zorlanmakta veya maliyetleri yükselmektedir. Türkiye de bu ülkeler arasındadır.

Petrol fiyatları giderek yükselmektedir ve yükselmeye devam edecek gibi görünmektedir.  ABD’nin İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesi sonucu bu ülkenin petrol ihracında daralma meydana gelebilir. Her ne kadar S.Arabistan açığı kapatabileceğini açıklamış olsa da piyasada bir gerginlik vardır. ABD’nin İran’a petrol ambargosu uygulaması ve Türkiye’nin bu ambargoya katılması halinde zarar görecek ülkeler arasında ülkemiz de olacaktır. ABD’nin büyükelçiliğini Kudüs’e taşıması ile birlikte, bölgemizde zaten var olan gerginlik ve jeopolitik riskler daha da artacaktır. Türkiye de zarar görebilecek ülkeler arasındadır.

Türkiye ekonomisindeki olumsuz gelişmelerin nedenleri ise tartışılmaya devam edilmektedir.

Yüksek büyüme hızının temelinde iç talep artışı vardır. Zaten imalat sektörü ithalata dayalıdır. İhracat ta geniş ölçüde ithalata bağımlıdır. Bunlara tüketim de katılınca, ithalat artışı, ihracat artışından fazla olmakta, dış ticaret açığı ve cari açık artmaktadır. İç talep artınca enflasyonist baskı da artmaktadır. Yaklaşan seçimler öncesi kamu gelirlerini azaltıcı, giderlerini arttırıcı genişleme politikası uygulamaları da enflasyonu yukarı doğru iten diğer etkenler olmaktadır. Yükselen kurlarla dövizli borçların geri ödenmesin de sıkıntılar ortaya çıkmaktadır. Yüksek büyüme hızlarının, ekonomiyi canlandırdığı, refahı arttırdığı, istihdam hacmini yükselttiği doğrudur. Ancak büyüme hızı makul ve sürdürülebilir olmalıdır. Aksi halde, istikrar bozulmakta, enflasyon hızı artmakta, faizler yükselmekte ve cari açık genişlemektedir.

Yukarıda saydığımız şartları barındıran ülkelere doğrudan yabancı yatırımların gelmesi de çok sınırlı kalmaktadır. Ülkemizde halen faiz hadlerinin enflasyonun sebebi mi, sonucu mu olduğu tartışılmaktadır. Bu tartışma Merkez Bankası’nın karar almasını etkilemektedir. Bu arada, piyasada dolaşan piyasa ekonomisine son verileceği, döviz tevdiat hesaplarına el konulacağı gibi söylentilerin kesin bir dille yalanlanması iyi olmuştur.

Hep tekrarladığımız gibi, doğrudan yabancı sermaye girişlerinin arttırılması için ekonomik ve siyasi istikrar, güvenli ve karlı bir ortam, daha güçlü bir demokrasi ve hukuk düzeni kaçınılmazdır.

Ekonomimizi olumsuz yönde etkileyen dış gelişmeleri yönlendirme imkanımız çok sınırlıdır. Ancak bunları izlemek, değerlendirmek ve en uygun önlemleri almak elimizdedir. Bunun için de çok güçlü bir ekonomik yapı ve kurumlara ihtiyacımız vardır. İçeride ise sorunlarımızı ve alınacak önlemleri artık biliyoruz. Önemli olan, öncelikleri iyi belirlemek,  zamanlamayı doğru yapmak ve kaynakları rasyonel kullanmaktır.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test