“Laik” bir devlette bu nasıl bir fetva?

1.12.2017
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Diyanet neden böyle bir açıklama yaptı? Bu konuda fikir beyan etmek Diyanet İşleri’nin görevi mi? Dahası böyle bir fetva verilmesi “laik devlet” kriterlerine uygun mu? GÖZLEM, bu soruları uzmanlara sordu, işte görüşleri…

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de son dönemde hızla yatırımcı sayısı artan sanal para birimi Bitcoin'in 1 adedi yaklaşık 9 bin 800 dolardan, yani yaklaşık 36 ila 37 bin liradan işlem görüyor. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, yayınladığı bir açıklama ile “Bir para biriminin para hükmünde olması için, ya değerini devlet otoritesinden almalı, ya da altın gibi zati bir değere sahip olmalıdır” dedi ve sanal para birimlerini kullanmanın caiz olmadığına hükmetti.

Ancak ekonomistler, sanal para birimlerinin banknota basılı para birimlerinden temelde bir farkı olmadığını ifade ediyor. Bitcoin gibi elektronik paraların tek farkı, belirli bir devlete ait merkez bankası tarafından yayınlanmaması. Bitcoin’in kurunu tamamen piyasa şartları belirliyor ve büyük finansal odaklar (şimdilik) büyük oranda alım veya satım yaparak kura müdahale edemiyor. Bu nüans dışında Bitcoin’in Avrupa Euro’sundan, Türk Lirası’ndan, Amerikan Doları’ndan veya Tanzanya Şilini’nden bir farkı yok.

Ancak Diyanet İşleri Başkanlığı, analog döneme takılıp kalmış olacak ki fetvasında para biriminin “para hükmünde olması” gerektiğini ifade ediyor. Ne demek istediği tam olarak kestirilemeyen bu cümlenin ve genel olarak sanal paranın caiz olmadığını ifade etmesinin yanında, belki de asıl sorulması gereken sorular şunlar: 1- Konunun din veya Diyanet İşleri Başkanlığı ile ne ilgisi var? 2- Laik bir devlette Diyanet, bu mevzuda görüş verecek yetki veya konumda mıdır?

 

‘DİYANETİN DEĞİL, İKTİSATÇILARIN VE HUKUKÇULARIN KONUSU’

Yekta Güngör Özden (Anayasa Mahkemesi Eski Başkanı): Bu tür işlere Diyanet İşleri Başkanlığı’nın karışmasını doğru bulmuyorum. Son zamanlarda Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan fetva istenircesine görüş alınmaya çalışılıyor ve Diyanet İşleri Başkanlığı da fetva verircesine toplumsal ve siyasal konularda sıklıkla görüş veriyor. Tıpkı sanal para birimleriyle ilgili yayınlanan son fetvada olduğu gibi. Ben bunların doğru olmadığı kanaatindeyim. Bu konu hukukçuların, iktisatçıların ve devletin diğer ilgili makamlarının sorumluluğunda olan, onların düşünmesi gereken bir konudur. Diyanet İşleri’nin çıkıp da bu konuda görüş bildirmesi, görevi olmadığı gibi, inanılırlığını ve güvenilirliğini de zedeleyici bir durum.

 

‘DİYANET İŞLERİ, ÜZERİNE VAZİFE OLMAYAN BİR İŞE KARIŞIYOR’

Ertuğrul Kumcuoğlu (Emekli Büyükelçi, İktisatçı, Diplomat, Milletvekili): Elektronik ortamda kullanılan ve son dönemde sıklıkla gündeme gelen sanal para birimleri, ekonomik açıdan değerlendirilebilir ve gerekirse de eleştirilebilir. Kıymetli madenler hariç olmak üzere para dediğimiz şey, aslında nazari bir şeydir. Yani aynı büyüklükteki kağıt parçasının üzerine 50 yazarsanız 50 birimlik, 5 yazarsanız 5 birimlik bir alım gücünü temsil eder ve simgeler. Basımları arasında da maliyet olarak çok minimal bir fark vardır. Buna rağmen iki para kağıdı, çok farklı alım güçlerini temsil edebilir. Bu, sistemin bütünüyle o kağıt parçasına izafe ettiği değerdir. Dolayısıyla Bitcoin ve her türlü sanal para da, kağıt paraya benzer biçimde izafi bir değeri temsil eder. Bu haliyle ikisinin birbirlerinden farkları yoktur. Ancak bu konunun din işi olup olmadığı ayrı bir konudur. Bir dini kurum kalkmıştır, “Ben yetkiliyim” diyerek bu konuda fetva vermiştir. Bu konuda bu kurumun üzerine vazife olmayan bir işe kalkıştığı düşüncesindeyim.

 DİYANET NE DİYOR?

“Bir para biriminin para hükmünde olabilmesi için ya değerini devlet otoritesinden almalı ya da altın gibi zati bir değere sahip olmalıdır. Sanal paralar her ne kadar bazı kesimler tarafından mübadele aracı olarak kullanılmakta ise de devletin sağladığı itibari değere ve güce sahip olmaması, arkasında merkezi bir finansal kurumun bulunmayışı ve devlet teminatı altında olmaması sebebi ile para olarak değerlendirilemez. Ayrıca değer kazanıp kaybetme hususunda spekülasyona açık olmaları spekülasyona açık olmaları, daha çok kara para aklama amacı gibi meşru olmayan iş ve işlemlerde kolaylıkla kullanılabilmesi ve devletin denetim ve gözetiminden uzak olması gibi sebeplerle sanal paraların alım satımını yapmak şu aşamada dinen uygun değildir.”

 

SANAL PARA NEDİR?

En ünlüleri Bitcoin ve Ethereum olan sanal para birimleri, internet üzerinden fon transferleri, vadeli ve vadesiz işlemler ile ticaretin yaygınlaşmasının ardından yeni bir finansal araç olarak ortaya çıktı. Özellikle Bitcoin’in bağlı olduğu bir güç veya merkez bulunmadığı için fiyatını tamamen arz ve talep koşulları belirliyor. Normal ekonomi şartlarında olduğu gibi talep artınca fiyat yükselirken, talep azalınca fiyat düşüyor. Ancak son dönemde Bitcoin, ciddi yükselişe geçmiş durumda. Halen 1 Bitcoin, yaklaşık 9 bin 800 dolardan işlem görüyor.

(Engin TATLIBAL)

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

Tartışma sürüyor; uzmanlar, “Ekonomi gerçekten bu oranda büyüdü mü”, yoksa “Ne sihirdir, ne keramet, TÜİK’te midir, marifet” sorularına cevap arıyor. İşte görüşler…

“İran – Türkiye – Irak – Suriye -İsrail – Filistin – Mısır – Suudi Arabistan - Yemen çemberi” kaynıyor, ABD ile Rusya arasında da “Orta doğu satrancı” oynanıyor. Uzman...

GÖZLEM, “Milli Eğitim’deki dini eğitime gidişi” ve “iç barış için” riskler getiren “Özel Halk Harekatı” oluşumunu masaya yatırdı. İşte uzman görüşleri…

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 12,98 ile son 14 yılın rekorunu kırarak, zirve yaptı. Yetkililer artışın geçici olduğunu savunu...

GÖZLEM konuyu masaya yatırdı. Uzmanlar, “Trump’ın iç politikadaki sıkıntılarını ve İslam ülkeleri arasındaki bölünmeleri” işaret ederek, “Kararın Ortadoğu’da gerilimi ...

Suriye'nin Deyrizor kentinin IŞİD'den temizlenmesine ilişkin açıklamayı Rus komutan ve YPG sözcüsünün birlikte yapması, Türkiye’de tepki yaratırken, yetkililerden ses ...