Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş
Ana Sayfa / 

İzmir İktisat Kongresini anımsamak

14.2.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Tarih 17 Şubat 1923. Türkiye Cumhuriyet’inin tapusu kabul edilen Lozan Antlaşması için yürütülen görüşmeler kesilmiştir. 29 Ekim günü Cumhuriyet’in ilanına 8 ay var. Buna karşın hükümet, ülkeyi kalkındırma hedefiyle mevcut durumu irdelemek, ekonomik bağımsızlık doğrultusunda izlenecek yöntemleri belirlemek, sanayici, tüccar, çiftçi ve işçi gibi farklı üretici güçlerin talepleri arasında uyum sağlamak için ulusal bir kongre toplamayı kararlaştırdı.

Kongrenin ‘fikir babası’ olan Kuşadası doğumlu hemşerimiz İktisat Vekili Mahmut Esat Bozkurt, Anadolu’daki üretim durumunu saptamak üzere çıktığı tetkik gezisinin sonunda, tespitlerinin değerlendirilmesi için bir Kongre talep eder Meclis Başkanı Mustafa Kemal Paşa’dan. Büyük Önder bu öneriyi kabul etmekle kalmaz, Kongre yerinin ‘kurtuluş’un şehri İzmir olmasını da olumlu bulur. Emperyalizmin maşası Yunanlı işgalcilerin denize dökülerek şanlı bayrağımızın göndere çekildiği şehirde şimdi ekonomik bağımsızlık bayrağı yükseltilecektir.

1135 delege

Kongreye yurdun dört bir tarafından 3 bin delege çağrılır. O günlerin güç koşullarında ancak 1135 delege kongreye katılabilir. Kongrenin mekânı bugün İZSU’nun pompa binasının arkasında otopark olarak kullanılan boş arsanın yerindeki Hamparsumyan (Aram Homparsoman) handır. Ne yazık ki 1974 yılında yerle bir edilen tarihselliği yüksek bu bina yerine, 2001 yılında mülkün sahibi Şerif Remzi Reyend mirasçısı Ayla Öktem hanımefendinin oluruyla 2.5 metre yüksekliğinde paslanmaz çelik 4 borudan oluşan bir anıt bulunuyor. Dört boru, Kongrenin bel kemiğini oluşturan 4 üretici gücü temsil ediyor.

Başkanlığını Kazım Karabekir’in yaptığı Kongre’ye Sovyetler BirliğiBüyükelçisi ARALOF ve Azerbaycan Büyükelçisi İbrahim ABİLOV gibi 2 dost ülkenin temsilcileri de katılır. Ayrıca Kongre dolayısıyla Gazi’nin yakın arkadaşı Doktor Nazmi Çekli’nin bir resim sergisi de açılır.

Mustafa Kemal’in açılış konuşmasındaki şu vurguya dikkat edilmelidir:

 “Nasıl ki Erzurum Kongresi felâket noktasına gelmiş olan bu milleti kurtarmak hususunda Misak-ı Millî’nin ve Anayasanın ilk temel taşlarını sağlamada neden olmuş, etken olmuş, öncü olmuş ve bundan dolayı tarihimizde, millî tarihimizde en önemli ve yüksek hatırayı yaratmış ise, Kongreniz de milletin ve memleketin yaşantısını sağlayarak, gerçek kurtuluşuna yardımcı olacak kanunun temel taşlarını ve esaslarını ortaya koymak suretiyle tarihte çok büyük bir ad ve çok kıymetli bir yer almış olacaktır”

4 Mart gününe dek süren Kongre’de her şeyden önce dış güçlerin kapitülasyon gibi imtiyazlarına karşı çıkıldı; 12 maddelik "Misak-ı İktisadî” yani “İktisat Andı”nın esasları tartışıldı ve bunlar oy birliği ile kabul edildi. Toplantılar sonucu kabul edilen maddelerin özü çok önemlidir ve Atatürk öncülüğündeki Türk devrimine ışık tutarlar.

İktisat andı

Buna göre, hammaddesi yurt içinde yetiştirilebilen sanayi dalları kurulmalıdır. Küçük üretimden büyük işletmelere geçilmelidir. Özel sektörün gücünün yetmediği alanlara devlet el atmalıdır. Bunun için devlet sermayesi ile bir banka kurulmalıdır. Sanayinin yapısı dış rekabete dayanabilmelidir. Reji gibi yabancı tekellerden uzak durulmalıdır. Demiryolları teşvik edilmelidir. İşçilere sendika hakkı tanınmalıdır.

Kongrenin düzenlenmesinde, kadınlara verilen önem de dikkat çekici. Bunu büyük devrimci Mahmut Esat Bozkurt açılış konuşmasında çok iyi ifade ediyor:

“…hayatını dişleriyle, tırnaklarıyla kazanan ve şimdi hürriyet ve istiklal yolunda şehit düşen yavrularının nerelerde gömülüp kaldığını bilmeyen, bir kırık mezar taşında fatiha okuyabilmek imkânını bile bulmayan çilekeş Türk hanımları hoş geldiniz. Amele hanımlar hoş geldiniz. Gelecek sene adedinizin daha çok olmasını dilerim.”

Bilebildiğim kadar bu yıl İzmir İktisat Kongresini anmak için resmi bir kutlama yapılmıyor ne yazık ki. Yalnız, Cevat Ziya Maruflu’nun girişimiyle 17 Şubat Pazartesi günü İzmir Ticaret Odası toplantı salonunda İZMİR İKTİSAT KONGRESİ’NİN 97’NCİ YILDÖNÜMÜ KUTLAMALARI VE ANISINA DÜZENLENEN SEMPOZYUM’u düzenleniyor.      Tarihimizin bu çok önemli olayını hafızalarda canlı tutma çabalarını kutlarım.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test