Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş
Ana Sayfa / 

Coronavirüste aşı ekonomisi

27.11.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Biliyorsunuz son haftalarda Covid19 için geliştirilen aşılardan peş peşe olumlu haberler gelmeye başladı. Aşı çalışmalarının fazlarından ve insan üzerine yapılan çalışma sonuçlarından bahsetmek, bu köşenin sınırlarını aşarsa da şunu belirtmeliyiz ki Türkiye dahil bir çok ülkede 214 aşı çalışması neredeyse son aşamaya geldi. Bunların içindeki Faz3 aşaması kapsamında klinik tabloda yeterlilik bağlamında öne çıkan adayları çoğunuz medyadan takip etmişsinizdir. İngiltere’den Astra Zeneca & Oxford, Almanya’dan Pfizer & BioNTech, Amerika’dan Moderna, Çin’den Can Sino BIO ve Rusya’dan da GameleyaRI’yı bunların başında saymak mümkün. Prof. Dr. Uğur Şahin’in Kurucu ve eşi Özlem Türeci’nin tıbbi direktör olduğu BioNTech, tüm Türklerin haklı gururu.

Aşı çalışmaları iki ana kategoride ilerliyor: Y a DNA ve RNA gibi nükleik asit veya virüsün partikül ve vektörlerindeki rekombinant proteinleri araç olarak kullanıyor ya da canlı ama zayıflatılmış ve ya ölü virüs üzerinden aşı geliştiriliyor. Viral vektör tabanlı aşı çalışmalarında bağışıklı döneminin uzun sürdüğü ve oldukça yüksek titrelerdeimmun yanıt oluştuğunu, bilim çevreleri önceki aşı çalışmalarından biliyor.

Yukarıda bahsedilen 214 aşı çalışmasının 52’si insan üzerinde yapılan denemeleri de bitirmiş durumda. Bu bilgi, 30’u aşkın ülkede 500 merkezde 300 bin civarındaki gönüllü insan üzerinde klinik çalışma ve takibin yapıldığı ve raporlandığı anlamına geliyor. Şimdi ilgili ülke ya da akredite uluslararası kuruluşlardan lisans alma aşaması söz konusu. Sonrasında hızlı üretim ve Dünyaya dağıtım sorunları üzerinde durmak gerekecek. Ama bu süreçte bile bazı gelişmeler çalışmaları bloke edebiliyor. Hatırlarsınız Astra Zeneca, gönüllülerden birinde görülen istenmeyen bir yan etki nedeniyle çalışmalarını bir süre askıya almıştı.

Şu an bazı aşılar yeterli güvenilirlikte. Tüm firma ve hükümetler üretim kapasiteleri ve transfer alt yapıları üzerine yoğunlaşmış durumdalar. Örneğin Moderna ve BioNTech’in aşıları mRNA tabanlı bazı aşılar gibi -80 derecelerde saklanılmasını zorunlu kılıyor. Yani, üretimden hastaya uygulanmasına kadar -80 derecelik soğuk zincir kurulması zorunluluk. Hatta son günlerde pandemi nedeniyle doğal olarak borsada yükselişe geçen gıda hisseleri firmalarının, şirketlerin depodan market raflarına kadar soğuk zincirin devamlılığını sağladıkları filolarının, aşıların transferinde kullanılabileceği üzerinde fizibilite yaptıkları duyuluyor. Ancak gıdalardaki soğuk zincir lojistiği için -18 ila +4 derecelik yeterlilik gözönüne alındığında -80 derecelerin bir hayli yüksek standartlar olduğu da  bir gerçek. Ancak gelinen aşamada bu problemler giderilecektir.

Moderna CEO’su Stephane Bancel, aşılarının %94.5 oranında etkili olduğunu söylüyor ve 25 ila 37 dolar aralığında doz başına fiyatla piyasada olacağını belirtiyor. Pfizer/BioNTech’in aşısı ise 10 Aralık’ta FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu) tarafından değerlendirilme ve izin sürecini yaşıyor. Trump yönetiminin Covid19 aşı çalışmaları programının (WarpSpeed Operasyonu) sorumlusu Moncef Slaoui, aşılama çalışmaları için yılın son ayının ikinci haftasını hedef gösteriyor. İngiliz orijinli küresel dev ilaç şirketlerinden Astra Zeneca da Oxford Üniversitesi’nden bilim insanlarıyla geliştirdikleri coronavirüsü aşısının üretimine başlandığını ve ilk partide üretecekleri 300 milyon doz aşı için başta İtalya, Almanya, Hollanda ve Fransa olmak üzere AB üyesi ülkelerden 750 milyon euro (843.1 milyon dolar) ön  ödeme aldıklarını açıkladı. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın isteği doğrultusunda ABD Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Astra Zeneca’nın aşıyı geliştirme aşamasında projenin hızlandırılması kapsamında 1.2 milyar dolarlık bütçe ayırmayı kabul etmişti.

Dünyanın bu pandemiyi yenmesi için makroskopik olarak 5 milyar doz aşı ve yaklaşık 50 milyar dolarlık bir bütçeye ihtiyaç olacak. Halen Coronavirus vaka sayısı 60 milyonu geçti. Ölenler ise 1.5 milyonun üzerimde. Hastalığı geçirenler de 40 milyon sınırını geride bıraktı. ABD 12.591.402 vaka ve 262.726 ölüm ile lider pozisyonda. Hindistan 9.142.926, Brezilya 6.071.401 ve Fransa’da 2.140.208 vaka ile üst listeyi oluşturuyor. Ülkemiz ise 446.822 vaka ve 12.358 ölüm sayısı ile 25. sırada. Böylesine bir karanlık tabloyu düzeltmek için 50 milyar dolar hiçbir şey. Pandemi nedeni ile daralan küresel ekonomide bile günlük kayıp milyar dolarları aşıyor. Yapılan projeksiyonlarda Covid19 Salgınının Dünyaya maliyeti 10 trilyon doların üzerinde.

Son noktada yukarıda bahsedilen aşı çalışmaları ile toplumsal bağışıklık sağlanacak ve insanlık CoVid19 pandemisini geride bırakacak. Bu da muhtemelen 2021 ilkbaharını bulacak. O zamana kadar maske, kişisel hijyen ve güvenli mesafeye dikkat ederken, coronavirüsünde var olacak virulansı azaltacak mutasyonlar için umudumuzu koruyup, aşının hızla Dünyadaki hedef gruplara kusursuz ve hızlı dağıtımını temenni ediyoruz.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test