Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Yenidünya düzeni için hala erken mi?

10.4.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

İnsanların aylarca evde kaldığı, ekonomik faaliyetlerin yavaşladığı hatta bazı alanlarda durma aşamasına geldiği, tek tek ülkelerin bu küresel sorundan tek başına kurtulup ayakta kalmasının mümkün olmadığının anlaşıldığı dünyamızda ne yazık ki “her koyun kendi bacağından asılır” anlayışına sahip görünen mevcut liderlerin uluslararası ortak bir eylem planı üzerinde anlaşmalarını düşünmek, en azından görebildiğim kadarıyla, gerçekten çok iyimser bir yaklaşım.

Kuşku yok ki, her şey eskisi gibi olamaz.

Ama herkesin heyecanla beklediği yeni bir küresel finans, enerji, ticaret, jeopolitik düzen kurmak öyle sanıldığı kadar kolay değil. Her şeyden önce bunun için ABD-Çin-AB üçlüsünün, yanlarına Hindistan, Rusya ve Japonya’yı da alıp, güçlü bir “yeni oyun” kurgusu üzerinde anlaşması gerekiyor.

Böyle bir anlayış henüz oluşmadı, yakında oluşacağına dair cesaret verici adımlar da ufukta görünmüyor.

***

1991’de Sovyetler Birliği’nin çökmesiyle başlayan Soğuk Savaş sonrası dönemde aradan neredeyse 30 yıl geçmesine rağmen, bir türlü küresel düzeni yeni dengelere oturtacak, değişen oyuncuları sisteme katacak sağlam, kalıcı bir yeni oyun denklemi yaratılamadı.

Hala düzensizlik ve yeni oyun arayışı devam ediyor.

Tıpkı 11 Eylül 2001 saldırıları, 2008 finansal krizi, öncesindeki büyük buhranlar gibi, corona pandemisi de yıllar sonra bile zihinlerimizde canlılığını koruyacak muazzam ekonomik ve jeopolitik bir şok. Hatta tarihte corona öncesi ve corona sonrası olarak anılacak yaşadığımız gelişmeler yaşanıyor, yaşanacak.

Belki de küreselleşmenin ilk aşamasının sona erdiğine tanık olacağız bu dönemin kapanması ile. Şu ana kadar gerçekçi, sürdürülebilir yeni bir küresel düzen konusunda gözle görülür ilerleme sağlayamadık.

***

Yine de kanlı, tek bir gücün belirleyici olamayacağı, hakkaniyete pek özen göstermeyen, çok kutuplu, kaotik (ama toprak kazanımı, nüfuz alanı yerine teknolojik, askeri, finansal, enerji kaynakları, uzay ve okyanus üstünlüğü hedeflerine odaklanmış), vekâlet savaşları, döviz kuru oynamaları, enerji fiyatları, yaptırımlar, yapay zeka, istihbarat servisleri, suç şebekeleri, terörist gruplar aracılığıyla sahneye konulanlar yeni bir “Büyük Oyun”un doğum sancıları çekiliyor bugün.

Bu defa, kurgulanmakta olan oyun, dünyamızın yorgunluk ve hastalık emarelerinin arttığı, krizlerin derinleşmekte olduğu, doğal kaynak, yeni teknoloji, finansal akım, askeriye, gezegenimizin sağlığı gibi önceliklerin yine öne fırladığı bir döneme denk geliyor.

İklim değişikliği, devletlerarası çatışmaların geri gelmesi, ittifakların sarsılması, yeniden oluşturulması, eşitsizliklerin artmasıyla toplumsal istikrarın sona ermesi, protestoların, aşırı akımların güç kazanması gibi muazzam sorunlar hala bizimle.

Bir virüs tüm dünyayı esir alabiliyor.

Şurası kesin ki, Batı önderliğinde kurulan liberal düzene yol açan tarihsel ritm sona eriyor. Çin ve Hindistan ile birlikte bölgesel güçlerin de etkisinin, gücünün arttığı, daha fazla sözlerinin geçtiği yeni bir döneme doğru açılıyoruz. ABD ile Avrupa arasındaki çatlak büyüyor. Rusya arada kendisine güçlü bir konum yaratıyor bilfiil.

***

Bir şey üretmeden, paradan para kazanmanın ekonomisi sadece ülkemizi değil dünyayı da yönetir oldu. Ülkeleri, ekonomik varlıkları, insanları, kültürleri, tarihsel zenginlikleri, sanatı, aileleri satın aldı, adaleti tüketti, insanı, doğayı eş geçti. Şimdi beklenti, doğa kanunlarının geçerli yaşam tarzı olarak tanındığı, insanların ve insan topluluklarının kendi yaşam dengelerini buna uyarladığı, ahlaki ve insani değerlerin paradan üstün olduğu yeni bir düzen anlayışının tesis edilmesi.

Olur mu olmaz mı göreceğiz ama en azından iyilerin, doğruları söyleyenlerin sesinin bundan sonra daha fazla çıkacağını söylemek abartılı olmaz. Bunu şimdiden görüyoruz.

Türkiye’nin orta boy bir bölgesel güç olarak, mevcut sorunlar ile boğuşurken, bunlara paralel olarak böylesine bir küresel yeni düzen kurgusuna kendi menfaat penceresinden hazırlık yapması, katkı sağlaması yerinde olacaktır. Ama öncelikle kendi evinin içini düzene sokması, siyasi istikrarı, hukuk düzenini, hakça refah dağılımını, inovasyona dayalı, kaliteli eğitimi, rekabetçi ekonomik sistemi oturtması gerekiyor.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Yazarlar

Rap dünyasının en popüler isimlerinden biri olan Ezhel, Instagram'dan paylaştığı hikaye ile sosyal medyayı salladı. Ezhel'in Instagram hikayesinin sonunda dediği Mr. E...

Yol kenarına aracını park edip, sandalyede oturarak havaya ateş açan adam sosyal medyada paylaşım rekoru kırıyor. Havaya ateş açan maganda üstü açık arabanın açılıp ka...

Yazarlar
Website Security Test