Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Ekonomide kamunun ağırlığı artacak gibi…

24.7.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Son aylarda dünyanın hemen her yerinde görülen, çaresinin ne zaman bulunacağı bilinmeyen corona salgınının dünyadaki ekonomik dengeleri de bozmaya başladığı görülmektedir. Temel değişiklik, yaklaşık 70 yıldan bu yana uygulanan, özel sektöre dayalı serbest ticaret düzeninin zayıflamaya başladığı ve yerini devletçiliğe bırakma eğilimidir. Aslına bakarsanız, bu eğilim daha önce de başlamıştır. Son yıllarda, kapitalizmin güç kaybettiği, serbest piyasa mekanizmasının düzgün işlemediği, sistemin güçlü ve sanayileşmiş ülkeler lehine çalıştığı, zengin ülkelerin daha zengin hale geldiği ve gelişmekte olan ülkelerin güç kaybettiği tartışmaları süre gelmiştir. Korumacılık önlemleri giderek artmaya başlamıştır. İlk çare olarak, sistemin, siyasetten arındırılmış, ekonomik sorunlara ekonomik çözümler üretebilecek üst kurullar oluşturulmaya çalışılmış, serbest piyasa mekanizmasının sürdürülebilmesi için, uluslararası kurumlara görevler verilmiştir. Ancak, gelişmeler, kurulların bağımsızlığını sağlamamış, siyasetin egemenliğine girmiş ve kurumlar da yaptırım eksikliği nedeniyle, sorun çözümünde beklenen gelişmeyi gösterememiştir. Devletin, piyasaya müdahalesi gereği tartışılmaya başlanmıştır.

Yakın geçmişte devletin piyasalara müdahalesi 2009 krizinde yoğun olarak yaşanmıştır. Piyasaya verilen destek paketlerinden, şirket kurtarmalarına, koruyucu önlemlere, faiz hadlerinin sıfır ve negatif faiz düzeyine çekilmesine, likidite bolluğuna kadar bir dizi önlem bu dönemde alınmıştır. Ardından, ABD ile Çin’in başlattığı ticaret savaşları ve bölgesel ittifaklar, serbest ticaret anlaşmaları ortaya çıkmıştır. Şimdilerde, bir de salgının ekonomilere etkisi ve kamunun bu dönemdeki bazen zorunlu müdahalesi tartışmalara konu olmaktadır.

Devletin ekonomiye müdahalesinin söz konusu olduğu gelişmeleri ana hatlarıyla özetleyebiliriz.

Ticaret savaşlarının gelişmesi ve kapsamlarının gelişmesi ister istemez devlet müdahalelerini gerektirecektir. Sonuçta ticaret savaşları devletlerarasında olacak ve özel sektör bu kurallara uyacaktır. Aynı şey korumacılığın arttığı dönemlerde de yaşanacaktır. Sonuçta, ister ithalat sınırlamaları, isterse ithalat yasağı veya ön izin alma niteliğinde olsun, kararlar kamu tarafından alınacaktır. Nitekim ülkemiz de bu alanda bazı gümrük vergi oranlarını yükselterek, çok sayıda ürünün ithalatını sınırlama yoluna gitmiştir.

Karşılıklı ticaret ile siyasi duruşlar ve dış politikalar son zamanlarda birlikte yürür hale gelmiştir. Ülke bazında ambargo uygulamaları ve siyasal çekişmeler dolayısıyla halkın bazı ülkelerden ithalatı sınırlandırması gibi eylemler sıkça görülmeye başlanmıştır.

Pandemi ise, devleti zorunlu olarak ekonomiye müdahaleye zorlamıştır. Bu dönemde, Merkez Bankaları, bir yandan piyasalara likidite verip, faiz hadlerini çok düşük seviyelerde tutarken diğer yandan varlık alımlarını hızlandırmışlardır. Negatif faiz dönemi başlamıştır. Merkez Bankası’nın rezervleri çok düşük seviyelere gerilemiştir. Hükümetler çalışma ve iş kaybını önlemek için çeşitli destekler açıklamışlar, zorda olan sektörlere bankalar aracılığı ile uygun kredi destekleri vermişlerdir.

Türkiye’nin almaya çalıştığı önlemler, yukarıda sıraladığımız desteklerden farklı değildir. Kamu bankaları aracılığı ile sektörel bazda uygun krediler, reel sektöre mevduat faiz oranlarının bile altındaki faizlerle destekler, ihtiyaç kredileri, prim teşvikleri gibi önlemleri bu kapsamda saymak mümkündür. Ancak, hep söylediğimiz gibi, hane halkının giderek artan borçlarının geri ödenmesinde bir takım zorluklarla karşılaşılması mümkündür. Merkez Bankası’nın rezerv düşüklüğü, artacak kamu borçları karşısında, yeni borçlanmalarda ve Hazine garantilerinde sorun çıkarabilecektir.

Çeşitli nedenlerle, ekonomide kamunun ağırlığı artabilir. Ancak, kamunun, alacağı kararlarda, özel sektörle çok yakın bir ilişki içinde olması son derece önemlidir.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test