Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Karabağ’da kanlı savaş bitti, ya sonrası?

20.11.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

İki başkent hemen hemen aynı zamanlarda yelkenleri suya indirdi. Azerbaycan’ın ulusal günü olan 9 Kasım’da, Bakü sokakları coşkuyla doldu. Kalabalıklar şehri sararak şehitlerin anıtı olan Şehitler Sokağı'na akın etti. Kendilerini Azerbaycan ve Türk bayraklarına sarıp, milli marşı söylediler ve galip liderleri İlham Aliyev'e övgüde bulundular.

Aynı gün Ermenistan'ın başkenti Erivan'da öfkeli kalabalıklar parlamento binasını bastı ve başbakanları Nikol Paşinyan'ı kınadılar.

Bu sahnelerin sebebiyeti elbet imzalanan barış antlaşmasıydı. Rusya ve Türkiye aracılığı ile Dağlık Karabağ konusunda altı haftadır süregelen savaş sona erdirildi. Bir gün önce Azerbaycan, Dağlık Karabağ'ın içinde stratejik bir tepe üstü kale ve Azerbaycan kültürünün beşiği olan Şuşa'ya bayrağını çekmişti. Saatler içerisinde Ermeni ordusu teslim oldu. ABD basını, Paşinyan’ı ülkesini ve ordusunu “hiçbir hamleye hazırlamamakla" eleştiriyor. “Yaşananlardan Paşinyan utanmalı” diyor.

Barış anlaşması, yine Dağlık Karabağ'da başlayan Sovyet imparatorluğunun çöküşünden bu yana, Avrupa, Asya ve Orta Doğu'nun kesişme noktasındaki çalkantılı bir bölgede yaşanan en büyük sarsıntılardan biriydi. Şubat 1988'de, yerleşimin başkenti Stepanakert'teki Lenin Meydanı'na birkaç yüz Ermeni çıkarak, Sovyet Ermenistanı ile birleşmeyi talep etmişti.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasını hızlandıran ve daha sonra Ermenistan ile Azerbaycan arasında iki yıllık bir savaşa yol açan bir olaylar zinciri başlatılmıştı.

Günümüz Dağlık Karabadağ savaşı, başladığı günlerde kısmen Rus askerinin desteğiyle Ermenilerin zaferiyle sonuçlandı. Ermenistan, Dağlık Karabağ'ı ele geçirdi ve Azerbaycan'a ait yedi komşu bölgeyi işgal etti. Çatışma (çoğunlukla) “donmuştu”, ancak hiçbir zaman çözülemedi, Azerbaycan'da bir travma hissi yaşandı ve Türkiye ile Ermenistan arasındaki sınır kapalı kaldı.

Topraklarını 25 yıl bekleyen Azerbaycan ve Ermeniler arasındaki çekişme 27 Eylül’de “savaşa” döndü. Azerbaycana drone ve eğitim sağlayarak yardımcı olduk. Ve şimdi Azerbaycan, topraklarının çoğunu geri aldı.

Savaş kaçınılmazdı. Bir petro-devlet olan Azerbaycan, yıllar geçtikçe daha da zenginleşti, kendine güveni daha da arttı. Ermenistan ile müzakerelerde ilerleme sağlanamaması onları kızdırıyordu. Haksız da sayılmazlardı. Ancak, galibiyetin sebebi Azerbaycan’ın zenginleşip, güçlenmesi değildi.

İlk faktör Türkiye ve Türkiye’nin artan iddiasıydı. Azerbaycan’a her türlü desteği sağlama isteği gösterdiler.

İkincisi, Rusya'nın Azerbaycan’ın ilerlemesine ve Türkiye’nin katılımına ses çıkarmayışıydı. Geçmişte Azerbaycan, Rusya’nın Ermenistan’ı savunma taahhüdü nedeniyle topyekün bir saldırı başlatmaktan korkuyordu. Ancak, Azerbaycan'ın doğru bir şekilde tahmin ettiği gibi, Vladimir Putin, Türkiye ile Batı karşıtı ittifakına daha çok değer veriyordu. Rusya, 2018’de büyük ölçüde barışçıl bir “renkli” devrimin popülist Paşinyan'ı iktidara getirmesinin ardından artık Ermenistan hükümetinin yanında yer almaya meyilli değildi.

Rusya’nın cumhurbaşkanı, ayaklanmalarla iktidara getirilen liderlerin meşrutiyetini tanımıyordu. Paşinyan, eski bir Ermeni cumhurbaşkanı olan arkadaşı Robert Koçaryan'ı hapse atarak Putin'i daha da kızdırmıştı. Putin'in geçen yıl Erivan'a yaptığı ziyaret sırasında Koçaryan’ı görmesine izin verilmedi.

Son ve kimi eleştirmenlere göre “en kilit” faktör ise Başkan Donald Trump döneminde hızlanarak Amerika’nın bölgeden kademeli olarak ayrılması. Böylece Rusya ve Türkiye'nin “otokratik” liderleri, anlaşmalarını düzenlemek için yalnız kalmış oldular.

Anlaşmaya göre Ermenistan, Dağlık Karabağ çevresindeki kalan bölgelerden çekilecek. Rusya, önümüzdeki beş ve muhtemelen on yıl boyunca Dağlık Karabağ'da 2.000 kişilik bir barış gücü görevlendirecek. Anlaşmada geçmişte Azerbaycan içinde özerklik vaat edilen Dağlık Karabağ'ın statüsüne değinilmedi. Çatışmalar sırasında on binlerce etnik Ermeni Stepanakert'teki evlerinden kaçtı.

Açıklamadan birkaç saat sonra Rusya, Ermenistan'ı Dağlık Karabağ'a bağlayan Laçin koridorunda birliklerini harekete geçirdi. Aliyev’in yıllardır direndiği şeydi bu. Moskova'nın 2008'de komşu Gürcistan'a karşı başlattığı savaşta, Rus barış güçlerinin kullanımını yakından gözlemlemişti. Bu nedenle Dağlık Karabağ'da Rus askerlerini görmek istememişti. Yine de çok az seçeneği vardı. Aliyev savaşta ilerleyerek, Rus kuvvetleriyle doğrudan bir çatışma riskini göze almış oldu.

Economist’e göre Türkiye Azerbaycan'ı anlaşmayı kabul etmeye ikna etti. İki savaşan ülke ile Rusya arasında imzalanan üçlü anlaşmada bahsedilmese de Türkiye, bundan büyük ölçüde yararlanıyor. Türkiye sınırındaki Azerbaycan'ın Nahçıvan yerleşim bölgesinden Azerbaycan ve Hazar Denizi'nin ana parçasına kadar Ermenistan topraklarından bir ulaşım koridoruna erişim sağlamak ve böylece Türkiye'yi Orta Asya ve Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne bağlamaktır.

Rusya yolu kendisi kontrol edecek, ancak Türk ve Çin malları yol boyunca seyahat edecek ve tüm taraflar ekonomik olarak fayda sağlayacak. Azerbaycan’ın Amerikan eğitimli ekonomi bakanı Mikayil Jabbarov, "Bu ticaret yolu tüm bölgeyi dönüştürebilir ve bir barış anlaşmasının temel unsuru haline gelebilir" diyor. Belki de Amerikan Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'yu önümüzdeki birkaç gün içinde bölgeyi ziyaret etmeye ikna eden bu jeopolitik dönüşüm olasılığıdır.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Yazarlar

Günlük Burç Yorumları Aşk 28 Kasım 2020 Cumartesi. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Günlük Burç Yorumları Aşk 27 Kasım 2020 Cuma. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Sosyal medyada dolaşan bir palyaço fotoğrafının Instagram'da hiçbir şekilde profil fotoğrafı yapılamadığı iddia ediliyor. Fotoğrafın üzerinde oynanmış bir palyaço foto...

Günlük Burç Yorumları Aşk 26 Kasım 2020 Perşembe. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Günlük Burç Yorumları Aşk 25 Kasım 2020 Çarşamba. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Yazarlar
Website Security Test