Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Harf Devrimi ne zaman ve neden yapıldı?

1.11.2018
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Cumhuriyetin ilk yıllarında henüz kullanılmakta olan Arap Harfleri ne zaman ve neden kaldırılarak, yerine yeni Türk Alfabesi ne zaman kullanılmaya başlandı?

Yeni Türk alfabesi aslında latin alfabesi kökenli olmakla beraber Türk Dili için Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk tarafından özel olarak hazırlanan ve latin alfabesinde olmayan ı, ü, ö, ç, ğ gibi sesler için özel olarak üretilmiş harfler de içeren Genç Cumhuriyetin yeni Türk alfabesi olmuştur.

Türkler, İslam dinini kabul ettikten sonra, Arap alfabesi Türkler arasında yayılmış ve Türkçe'ye uygulanmıştır. Ancak Arap diline özel harflere ve seslere dayalı bir alfabe olan Arap Alfabesi aslında hiçbir zaman Türk Dili için yeterli olmamıştır.

Bu nedenle Ulu Önder Atatürk, cumhuriyetin ilk yıllarında devam eden alfabe tartışmalarını Harf Devrimi ile noktalamış ve 1 Kasım 1928 tarihinde harf devrimini gerçekleştirmiştir.

Okuma yazmayı kolaylaştırmak, Türk milletinin eğitim ve kültür düzeyini yükseltmek, milli kültürü oluşturmak ve çağdaş uygarlığa yönelmek amacıyla yapılan harf inkılabı, başarıyla gerçekleştirilmiş ve bu amaçlara ulaşılmıştır.

Türk'lerin kullandıkları alfabeler nelerdir?

GÖKTÜRK ALFABESİ

Türkçe'nin yazıldığı ilk alfabe, batılıların "runik" diye tanımladıkları Göktürk alfabesidir. Runik kelime anlamı olarak 'Sır' demektir. Batılılar bu alfabeyi henüz çözemedikleri dönemde 'Sır' yani 'Runik' olarak tanımlamışlardır.
Türk damgalarından doğduğu, dolayısıyla Türkler tarafından icat edildiği kabul edilmektedir. Türkler arasında VII-IX.
yüzyıllar yaygın olarak kullanılmıştır. İskandinav Alfabesi ile benzerlik gösteren bu alfabe Danimarkalı William Thomsen tarafından çözülmüştür.
Göktürk alfabesiyle yazılan 732 yılında yazılan Kültigin abidesi Türk edebiyatının yazılı ilk eseri sayılmaktadır.

UYGUR ALFABESİ
Türk'lerin kullandığı bir diğer alfabe ise Uygur alfabesidir. Uygur alfabesi, Soğd kökenli olup bazı değişikliklerle Türkçeye uygulanmıştır. Harf sayısı 14'tür. Bunlardan üçü ünlü, 11'i ünsüzdür. Sağdan sola doğru yazılır. Z hariç tüm harfler bitiştirilir.
Uygur alfabesi, geç dönem Soğd alfabesi diye adlandırılan Soğdların işlek el yazısından (kurziv) harf eklemeleri, birleş tirmeler gibi ufak değişiklikler ile alınarak Türkçe için kullanılmış bir yazı sistemidir. Bu alfabenin uzun süre ve en çok Uygurlar tarafından kullanılmış olması, Uygur kültürünün gelişme döneminin belirleyici unsurlarından biri olması nedeniyle Uygur alfabesi denilmiştir.
Kaşgarlı Mahmud'un Bağdat'ta yazıp Abbasî halifesine sunduğu Divanu Lugati't-Türk (1072) adlı eserinde bu alfabe için kullandığı tanımlama "Türk alfabesi" olmuştur.

ARAP ALFABESİ
Türkler’in ve Müslüman Arapların, Çinlilere karşı oluşturdukları ittifak ile 751 yılında Talas savaşında, Arap ve Türk orduları Çinlileri ağır bir yenilgiye uğratmaları sonucunda Türklerin Müslümanlaşmasında bir dönüm noktası olmuştur. Bu tarihten sonra Türk’ler yavaş yavaş Müslümanlaşmaya başlamışlar ve Müslümanlıkla birlikte Arap Alfabesini de kullanmaya başlamışlardır.
Arap Alfabesi, M.S. 2 ve 4’üncü yüzyıllar arasında Nebati yazısı olarak isimlendirilen yazı sisteminden esinlenerek ortaya çıktığı düşünülen bir alfabedir. Nebati yazısı ise pek çok alfabeye esin kaynağı olan Fenike alfabesinden evrilen ve Arami alfabesinin bir türevi olan yazı sistemi olarak tarif edilebilir. Yani Arap alfabesinin kökeninin Sami alfabesine ve Sami dillerine dayandığı söylenebilir. Zaten Arap Alfabesinde bulunan 28 sessiz harfin 22 tanesi Sami dillerinden, Sami Alfabesinden alınan harflerdir. Bu sesler bazı şekil değişikliklerine uğramışlardır. Geriye kalan 6 harf ve onların verdiği sesler ise Arapça’ya özgü olan seslerdir.

KİRİL (SLAV) ALFABESİ

Osmanlıca ve Türkiye dışındaki Türk dil ve lehçelerinin yazımında Arap alfabesinden sonra en geniş ölçüde kullanılan alfabedir. XVIII. yüzyıl başlarında Hristiyanlık'ı yaymak için Çuvaşlar'a giden Ruslar bu dili kendi harfleriyle (Kiril) yazdılar. Eski Sovyetler Birliği idaresindeki Türkler'ce 1937-1940 yılları arasında Stalin rejimi tarafından bu alfabe kabul ettirilmiş ve her Türk boyu için farklı alfabeler yapılmıştır. Bunun sonucunda Türkler arasında 20 ayrı Kiril alfabesi kullanılmıştır. Bugün de bu alfabeyi kullanmaya devam etmektedirler.
Ancak Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra alfabe değiştirme eğilimleri kuvvetlenmiştir. Ayrıca Türk Cumhuriyetleri arasında kültür alışverişini daha sağlıklı yapmak için ortak alfabe çalışmaları devam etmektedir.

LATİN ALFABESİ
Bugün Türkiye Türkçesini yazarken kullandığımız alfabe, aslında yanlış olarak “Latin alfabesi” biçiminde adlandırılmaktadır. Nedeni bu alfabeyi dil devrimi döneminde Latin kökenli batı alfabesini kullanarak oluşturmuş olmamızdır. Osmanlı döneminde kullanılan Arap (Osmanlı) alfabesi, ne yazık ki Türkçenin gerilemesine neden olmuştur. Çünkü Türkçenin ses özelliklerine uygun bir alfabe değildir. Bu nedenle Türkçenin ses yapısına daha uygun bir alfabe olan Latin alfabesi, üzerinde değişiklikler / eklemeler – çıkarmalar yapılarak Türkçeye uyarlanmak istenmiştir. Atatürk’ün öncülüğünde yapılan çalışmalar sonucunda, Türk alfabesi 29 harften oluşan Türk alfabesi meydana getirilmiştir.

Yeni alfabe ile okuma yazma oranı artmış, Türkçe eserlerin sayısında ciddi bir artış olmuş, Türkçenin özleştirilmesi için daha ciddi çalışmalar yapılmaya başlanmış, Türk dili üzerindeki Arapça ve Farsça etkisi azalmaya başlamıştır.

Türkiye Cumhuriyetinin yeni alfabeye geçmesinin ardından, Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Moldova'daki Gagavuz Türk'leri de latin harflerinden türemiş alfabeyi kullanmayı seçmişlerdir. 

 

 

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

NATO'dan son dakika Türkiye açıklaması.

Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi Başkanı Engin Er, MTA(Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü)'nın internet sayfasında, fay hatlarının güzergahlarının gö...

Cemal Kaşıkçı cinayetine ilişkin detaylar ortaya çıkmaya devam ediyor.

TÜİK'in verilerine göre Türkiye'deki kütüphane sayısı.

Sabah Gazetesi yazarı Engin Ardıç'ın Atatürk hakkında yazdığı yazı nedeniyle CHP'li gençler, Engin Ardıç hakkında suç duyurusunda bulundular.

Teknoloji ve Sanayi Bakanı Mustafa Varank'tan yerli otomobil açıklaması.

Kadir Mısıroğlu kimdir başlıklı yazısında, Hürriyet yazarı Ahmet Hakan, Genç İmam Hatipliler Derneği Genel Başkanı Muhammed Samet Akkaya’nın, Diyanet İşleri Başkanı A...

Yazarlar
Website Security Test