Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Türkiye 3 çeyrektir yüksek enflasyon ile ekonomide küçülmeyi bir arada yaşıyor

6.9.2019
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

"İyimser görüşler ve açıklamalar" gerçeği saklayamıyor ve... Türkiye 3 çeyrektir yüksek enflasyon ile ekonomide küçülmeyi bir arada yaşıyor.

Piyasaların gözü geçen hafta Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıklayacağı verilerdeydi. Kurum haftanın ilk günü 2019 yılı ikinci çeyrek büyüme verilerini, bir gün sonra da Ağustos ayı enflasyon rakamlarını açıkladı.  Verilere göre Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 1.5 küçüldü. Enflasyon ise Tüketici fiyatları, ağustos ayında aylık bazda yüzde 0.86 artış gösterirken, baz etkisi nedeniyle yıllık TÜFE yüzde 16.65'ten yüzde 15.01'e geriledi.

Türkiye ekonomisi son 3 çeyrektir küçülüyor. 2018'in son çeyreğinde yüzde 3, bu yılın ilk çeyreğinde (ocak- mart) yüzde 2.6, ikinci çeyrekte ise yüzde 1.5 oranında küçüldü. Ekonomi küçülürken enflasyon da artıyor. Bu Türkiye ekonomisinin 2018 yılının son çeyreğinden bu yana (9 aydır) slumpflasyonu yani yüksek enflasyon ve küçülmeyi bir arada yaşadığını gösteriyor.

TÜİK verilerine göre bu yılın ikinci çeyreğinde GSYH bir önceki çeyreğe göre ise yüzde 1.2 arttı. Üretim yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2019 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 15 artarak 1 trilyon 24 milyar 226 milyon TL oldu.

GSYH'yı oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2019 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; tarım sektörü toplam katma değeri yüzde 3,4 arttı, sanayi sektörü yüzde 2,7 ve inşaat sektörü yüzde 12,7 azaldı. Ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetlerinin toplamından oluşan hizmetler sektörünün katma değeri yüzde 0,3 azaldı.

Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2019 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1,4 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,2 arttı.

Yerleşik hane halklarının ve hane halkına hizmet eden kâr amacı olmayan kuruluşların toplam nihai tüketim harcamaları, 2019 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 1,1 azaldı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 3,3 artarken gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 22,8 azaldı. Mal ve hizmet ihracatı, 2019 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirleme hacim endeksi olarak yüzde 8,1 artarken ithalatı ise yüzde 16,9 azaldı. İş gücü ödemeleri, 2019 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 21,1, net işletme artığı/karma gelir yüzde 9,9 arttı.

İş gücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın aynı çeyreğinde yüzde 35,6 iken bu oran 2019 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 37,1 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 47,2'den yüzde 44,6'ya düştü.

Ekonomist Mahfi Eğilmez TÜİK rakamlarına ilişkin Twitter hesabı üzerinden şu yorumu yaptı: "Türkiye ekonomisi 2018 yılının son çeyreğinden bu yana (9 aydır) Slumpflasyonu yani yüksek enflasyon ve küçülmeyi bir arada yaşıyor. Ekonomi ikinci çeyrekte yüzde 1.5 küçüldü. Slumpflasyonda üçüncü çeyreği de geride bırakmış olduk."

Ekonomist Veysel Ulusoy da Twitter hesabından, "Gelecek aylar ışık saçmıyor" değerlendirmesinde bulundu. Ulusoy, "Makine ve techizat üretimi 2018 yılı ikinci çeyrekte yüzde 8.6 daralmıştı. Bu yılın aynı çeyreğinde de yüzde 16.5 daha daraldı. Bu da sermaye oluşumunun azaldığını, yeni yatırımların yapılmadığını gösteriyor." diye yazdı.

 

Enflasyon yıllık bazda yüzde 15,01

TÜİK verilerine göre, Tüketici fiyatları, ağustos ayında aylık bazda yüzde 0.86 artış gösterirken, baz etkisi nedeniyle yıllık TÜFE yüzde 16.65'ten yüzde 15.01'e geriledi. On iki aylık ortalamalara göre yüzde 19,62 artış gerçekleşti.

Aylık en yüksek artış yüzde 19,11 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda oldu. Yıllık en fazla artış da yüzde 41,42 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti. Ana harcama grupları itibarıyla 2019 yılı Ağustos ayında endekste yer alan gruplardan, eğitimde yüzde 4,26, konutta yüzde 2,04, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0,89 ve lokanta ve otellerde yüzde 0,75 artış gerçekleşti.

Ağustosta fiyatı en çok artan diğer ürünler arasında yüzde 14,64 ile doğal gaz, yüzde 12,73 ile domates, yüzde 10,95 ile sarımsak, yüzde 6,05 ile yurt içi bir hafta ve daha fazla süreli turlar, yüzde 5,74 ile yumurta, yüzde 4,92 ile limon ve yüzde 4,86 ile kabak yer aldı.

Geçen ay en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 29,82 ile sivri biberde gerçekleşti. Bunu yüzde 22,38 ile kuru soğan, yüzde 16,35 ile havuç, yüzde 14,20 ile tavuk eti, yüzde 13,67 ile armut, yüzde 12,74 ile patates, yüzde 10,95 ile üzüm, yüzde 9,22 ile karpuz, yüzde 7,5 ile taze fasulye ve yüzde 6,06 ile LPG dolum ücreti takip etti.

 

"GSYH 3 ÇEYREKTİR KÜÇÜLÜYOR, YATIRIMLAR DÖRT ÇEYREKTİR DARALIYOR"

Esfender Korkmaz (Prof. Dr.)- GSYH, 2018 yılının dördüncü çeyreğinden itibaren üççeyrektir küçülüyor. 2019 ikinci çeyrek'te geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1.5 küçüldü. Bir ekonomide gelir artışı, fert başına büyüme ile ölçülür. Türkiye de ortalama nüfus artış hızı yüzde 1.2'dir. Bu durumda fert başına GSYH ikinci çeyrekte  yaklaşık yüzde 2.5 oranında küçülmüş oluyor. 2018 yılının ikinci çeyreğinde 207,2 milyar dolar olan GSYH, 2019 yılının ikinci çeyreğinde 174,6 milyar dolara geriledi. Yani dolar cinsinden yüzde 15.7 oranında küçüldü. Elbette dolar kuru arttığı için GSYH dolar cinsinden daha fazla küçülmüş oldu. Ancak uluslar arası mukayeselerde ve G-20 gibi kuruluşlar dolar kurunun artmasına bakmıyorlar. Cari kurdan GSYH büyüklüğüne bakıyorlar.

GSYH, üççeyrektir küçülüyor, fakat yatırımlar dört çeyrektir daralıyor. Dahası 2019 ikinci çeyreğinde yatırımlar bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 22.8 oranında daraldı. Yatırımların daralması, üretimi ve büyümeyi de negatif etkiliyor. Yatırımlardaki düşüş, işsizliğin de daha çok artacağını gösteriyor. İkinci çeyrekte sektörler içinde en fazla küçülme, yüzde 12.7 oranıyla inşaat sektöründe oldu. Bu oran kriz boyutunda bir küçülmedir. İşsizliğin artmasında inşaat sektöründeki küçülmenin etkisi yüksek oldu. Ekonomik olarak inşaat sektöründe yanlış planlama ve politika bu gün yaşamakta olduğumuz depresyonun baş sorumlusudur. Siyasi iktidar inşaat sektörünün kısa vadeli canlandırıcı cazibesine kapılarak büyüme stratejisinde en büyük hatayı yapmıştır.

Sektörler içinde yalnızca tarım sektöründe yüzde 3.4 oranında büyüme oldu. İkinci Çeyrekte özel tüketim harcamaları önceki çeyreklere göre daha az yüzde 1.1 oranında daraldı. Devletin tüketim harcamalarında ise yüzde 3.3 oranında büyüme oldu. Hepimizi etkileyen bu küçülmenin temel nedeni güven sorunudur. Güven sorununa ise; 15 Temmuz darbe girişimi, ardından gelen olağanüstü hal, ardından gelen başkanlık sistemi, demokrasi ve hukukun üstünlüğünde geri düşmemiz sebep oldu. Küçülmenin ekonomik alanda ortaya çıkardığı sonuçlar; işsizliğin artması, dış borçlarda riskin yükselmesi, inşaat sektörünün krize girmesi, konkordatoya giden firmaların artması takibe düşen kredilerin yükselmesi ve kronik enflasyonun artmasıdır. Nasıl düzelir? Demokrasi ve hukuk düzeninde on yıl öncesine dönersek devlet yeniden kurumsal yapıya kavuşursa, planlama yapılırsa, yeniden büyüme yaşarız. Bunlar yapılmadığı takdirde düşük büyüme olabilir fakat devam edemez.

Ağustos enflasyonu geçen yılın aynı ayına göre ve bu yılın bir ay öncesine göre düştü. Eylül ayında da düşecek... Çünkü geçen sene kurlarda yaşanan şok artış, Eylül ayında aylık TÜFE'nin yüzde 6.30 ve aylık Yİ-ÜFE' nin de 10.88'e çıkmasına yol açmıştı. Bu sene eğer kurlarda yeni bir şok artış yaşamazsak Eylül enflasyonu daha düşük çıkar ve TÜFE'  yüzde 15'in altına geriler. Çekirdek enflasyonun da yüzde 13.60'a gerilemesi enflasyonun düşeceğini gösteriyor. Enflasyonla mücadele için ekonomik istikrarı doğru değerlendirmek gerekir. (Yeniçağ)

 

“ENLASYONDAN DİKTATÖR TÜRETİYORUZ”

Uğur Civelek (Ekonomist) – Enflasyona öncelikli bakmamız lazım, son 1 yıldır “Enflasyonla Topyekün Mücadele” adı altında piyasa işleyişini tümüyle rafa kaldıran uygulamalar var. Enflasyonla kalıcı bir şekilde mücadele etmek için, ekonomiyi güçlendirmek için, kapsamlı bir mücadeleyle; kötü durumları ortadan kaldırmaya çalışmıyor. Sadece sonuçlarına etki ederek enflasyonu olduğundan düşük göstermeyi hedefleyen bir yaklaşım sergileniyor. Bunun için de TÜİK içinde önemli operasyon yapılmış. Yetkililerde büyük değişiklikler var. Veri toplanacak yerler de sene başında değiştirilmiş. Örneğin gıda fiyatları marketler ağırlıklı toplanıyor ve o marketler de ne yapacaklarını çok iyi biliyor. Marketlerdeki gıda fiyatlarında alış fiyatının altında bir satış fiyatı söz konusu ve bu durum rasyonel değil. Neden böyle olduğunu da kimse sormuyor artık, çünkü tanzim süreci devam ediyor. Bu fiyatlar gerçeği temsil etmekten çok uzak; pazarda daha yüksek, manavda daha yüksek, esnafın durumu daha da kötüye gidiyor.

Gerçek enflasyon açıklanandan daha yüksek olabilir. Siz enflasyonu düşük hesapladığınız zaman başka neye yol açıyorsunuz? Amaçladığınız ortalama enflasyondan diktatör türetiyorsunuz. O diktatörle gayri safi bütçe hesapları yapıyorsunuz. Ona göre büyüme küçülme rakamları çıkıyor. Enflasyonu olduğundan düşük gösterirseniz ekonomik daralma da olduğundan küçük çıkar. Sorunlar rakamların verdiğinden çok daha hızlı ağırlaşıyor olur ve buna yol vermiş olursunuz.

Enflasyondaki oynama son 3 çeyrekteki açıklananın belki de en az 2 katıydı, bilmiyoruz. Bu yüzden işsizlik, gelir dağılımındaki bozulma ve buna göre açıklanan her veri olduğundan çok daha kötü olmalı. Küresel koşulları dikkate alırsanız bu kötüye gidişin bir an önce durdurulması lazım. Biz istatistik kurumumuzun verdiği rakamlara güvenemeyeceksek neye güveneceğiz. Bu karanlık tünelden nasıl çıkacağız. İş dünyası neye göre karar alacak, bu ortamda sağlıklı karar almak olanaksız.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

19 yıl önce kentsel dönüşüm modelini Narlıdere'de başlatan ve çözüme kavuşturan Konak Belediye Başkanı Abdül Batur'un öncelikli 5 projesinin başında ''Konak'ı kentsel ...

Bu hafta manşetimize taşıdığımız soru, Ankara Kulislerinde konuşuluyor. GÖZLEM, son günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ''gerginliği azaltacak adımlar atmas...

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2019 Haziran ayı işsizlik raporunu açıkladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında Ankara Çankaya Köşkü'nde Suriye gündemiyle üçlü zir...

Ortadoğu'da savaş tamtamları çalmaya devam ediyor. ABD, Irak'ta olduğu gibi ''bir bahane ile'' İran'ı da vuracak mı?..

CHP, Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na yapılan suikast ve linç girişimleriyle ilgili hesap sormaya başladı.

The Bodrum Cup için geri sayım başladı. The Bodrum Cup 2019 21 - 26 Ekim arasında düzenlenecek.

Yazarlar
Website Security Test