Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Yeşilyurt Kültür Merkezi'ne Mustafa Necati ismi verilecek

29.6.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Kurtuluş Savaşı ve genç Cumhuriyet'in sembol isimlerinden Mustafa Necati'nin ismi İzmir'in Yeşilyurt semtinde yapılması planlanan yeni kültür merkezine verilecek. Necati'nin Ankara'daki evinin ismi Nuri Pakdil ile değiştirilmiş ve tartışma konusu olmuştu.

Kurtuluş Savaşı mücadelesinde ve genç cumhuriyetin sembol isimlerinden olan Mustafa Necati'nin Ankara Mithatpaşa Caddesi'ndeki evinin ismi "Nuri Pakdil" olarak değiştirilmiş ve Mustafa Necati'nin hatırası üzerinden cumhuriyet değerlerine saldırı yapıldığı yönünde tartışma başlamıştı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Yeşilyurt Sevgi Yolu üzerinde yapımı devam eden modern kültür merkezi için "Mustafa Necati" isminde karar kıldı.

Kentte yapımı süren proje ve tesislere yönelik inceleme gezisi yapan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, tamamlandığında İzmir’in kültürel altyapısına önemli katkı sağlayacak Yeşilyurt semtindeki kültür merkezi inşaatında gözlemlerde bulundu.

Cumhuriyet değerlerini yaşatmak görevimiz
Yeraltı otoparkı ve yeşil alan düzenlemeleriyle doğal dokuya uyumlu bir şekilde inşa edilen merkezin yakın zamanda hizmete girmesinin planlandığını belirten Başkan Soyer, böylesine önemli bir tesise aynı şekilde önemli bir kişinin isminin verilmesini istediklerini söyledi. İzmir’de dünyaya gelen, Milli Mücadele ve Cumhuriyet döneminde büyük hizmetler veren Mustafa Necati adının bir kültür merkezine çok yakışacağını söyleyen Soyer, “Mustafa Kemal Atatürk’le birlikte çağdaş Türkiye’nin temellerini atan, çok erken yaşta hayata veda etmesine rağmen ardında büyük eserler bırakan Mustafa Necati’nin isminin Yeşilyurt’ta kurduğumuz kültür merkezinde yaşatılmasını istiyoruz. İzmirliler olarak Cumhuriyet değerlerine sahip çıkmak ve onları yaşatmak en önemli görevlerimizden biri” diye konuştu.

Çevre dostu tesis
Mustafa Necati ismini taşıyacak Karabağlar ilçesindeki kültür merkezi, 153 araç kapasiteli kapalı otoparka sahip olacak. Merkezde 306 kişi kapasiteli çok amaçlı salon, fuaye ve sergi alanı, seminer salonu, atölyeler, kafeterya, idari birimler, açık alan düzenlemeleri, park, meydan, çocuk oyun alanı ve açık sinema alanı bulunacak. Proje kapsamında oluşturulacak tesisle birlikte mevcut yeşil doku ve ağaçlar korunacak. Çatısına 75 kw gücünde fotovoltaik panel kurulacak ve paneller sayesinde kompleksin aydınlatma ihtiyacının tamamı buradan karşılanacak.

Milli eğitimin mimarlarından
1894 yılında İzmir’de dünyaya gelen Mustafa Necati Bey, Atatürk’ün yakın düşünce ve yol arkadaşları arasında yer aldı. Vasıf Çınar’la birlikte İzmir’in işgaline karşı direnişi örgütleyenlerden biri olan Mustafa Necati İzmir’e Doğru gazetesinin çıkarılmasında da büyük rol oynadı. Kuvayı Milliye hareketine de katılan Mustafa Necati, TBMM’nin ilk üç döneminde milletvekilliği, Mübadele sırasında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, 1924 Anayasası’nın yürürlüğe konulduğu dönemde Adalet Bakanlığı, Tevhid-i Tedrisat ve Harf Devrimi sürecinde ise Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı yaptı. Özellikle Milli Eğitim Bakanlığı döneminde (20 Aralık 1925 - 1 Ocak 1929) yaptığı hizmetleri ile hafızalara kazındı. Mustafa Necati, Altay Spor Kulübü’nün de kurucuları arasında sayılıyor. Falih Rıfkı Atay’ın 196 8’de yayınladığı Çankaya kitabında, henüz 35 yaşında hayata veda eden Mustafa Necati Bey’in ölümünden etkilenen Atatürk’ün bu acı haberi gözyaşlarıyla karşıladığı anlatılıyor.

YAZARIMIZ MUZAFFER TUNÇAĞ'IN MUSTAFA NECATİ YAZISI

MUSTAFA NECATİ KİMDİR?

Hukukçu, Siyasetçi, Milletvekili, Bakan (D. 1897, İzmir - 1 Ocak 1929, Ankara). İzmir Atatürk Lisesi, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu.

Hakkında çeşitli kaynaklarda verilen bilgiler oldukça çelişkilidir. Kimi yazarlara göre ülkeye önemli hizmetlerde bulunmuş bir devlet adamı, kimi kaynaklara göre ise Türk halkının manevi değerlerine zarar veren icraatlarda bulunmuş “Kur’an düşmanı” bir milli eğitim bakanıdır. (Farklı görüşlerdeki yazılar için bkz. HAKKINDA bölümü)

Yakın tarihin ünlü isimlerinden Mustafa Necati, İzmir’in işgali üzerine Balıkesir’de Kuvâ-yı Milliye’ye katılarak Soma ve Bergama taraflarında çete savaşlarında bulundu. Anzavur’a karşı girişilen harekâtta görev aldı.

Mondros Mütârekesi’nin sonrasında İtilâf Devletleri’nin işine son verdiği Aydın-Kasaba demiryolu işçilerinin haklarını korumak üzere İzmir Demiryolları İslâm Memurini Teavün Cemiyeti’nin kurulmasına öncülük ederek, cemiyetin hukuk müşavirliğini üstlendi.

İzmir’de öğretmenlik, Özel Şark Lisesi’nde müdürlük yaptı. Balıkesir’de “İzmir’e Doğru” gazetesini çıkardı.

25 Ocak 1920’de Balıkesir Barosu’nu kurdu ve ikinci başkanlık görevini üstlendi. TBMM’nin açılmasından sonra Saruhan milletvekili olarak Ankara’ya gitti. İstiklâl Mahkemeleri’nde görev almış; sırasıyla Mübadele ve İmar-İskân, Adalet, Millî Eğitim Bakanlığı yapmıştır.

Mustafa Necati, TBMM’nin verdiği görev dahilinde Kastamonu’da İstiklâl Mahkemesi başkanlığının yanında, bölgedeki Kuvâyı Milliye hareketini de düzenledi. Kastamonu’daki genç ve idealist kadroyu Açıksöz gazetesinin etrafında topladı. Kastamonu’da Müdafaa-yı Hukuk, Kızılay Derneği, Çocuk Esirgeme Kurumu, Gençler Kulübü, Muallimler Cemiyeti ve İlim Derneği’nin çalışmalarına destek olmuştur.

 

Mübadele Döneminde İskan-İmar Bakanı

30 Ocak 1923 tarihinde Lozan’da, Türk ve Rum Nüfus Mübadelesi’ne İlişkin Sözleşme ve Protokol imzalanmıştı. 1. Dünya ve Kurtuluş Savaşı yıllarında, Ermeni baskısı sebebiyle göç eden kişilerle, Ege’den iç kesimlere doğru kaçmak zorunda kalan ve bu yüzden evini, barkını terk eden insanların iskân işiyle uğraşmak üzere Mübadele İmar-İskân Bakanlığı kuruldu. 20 Ekim 1923 günü Meclis’te yapılan oylamada ise Mustafa Necati bu bakanlığa getirildi. 8.11.1923 tarihinde de Mübadele ve İmar-İskân Kanunu kabul edilmiş ve ülke 10 iskân bölgesine ayrıldı. Mustafa Necati, Meclis’te yaptığı bir konuşmada kendi bakanlığı zamanında gelen göçmen sayısını 155.585 kişi olarak açıklamıştır.

 

Adalet Bakanı ve Millî Eğitim Bakanı

6 Mart 1924 günü Adalet Bakanlığı, 21 Aralık 1925 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı görevine başladı. Bakanlığa öğretmen örgütü başkanı iken gelmiştir. Hem bakanlığı hem de başkanlığı bir arada yürütmüştür.

 

Milli Eğitim Bakanlığı'nda Yaptığı Düzenlemeler

Mustafa Necati, Milli Eğitim Bakanı olunca, Heyet-i İlmiye’yi toplayarak, yapılması gereken işleri planladı. İlk icraatı olarak, 789 Sayılı Maarif Vekâleti Teşkilât Kanunu 23 Mart 1926 tarihinde kabul edildi.

20 Mart 1926 yılında kesinleşen bu yasaya göre, eğitim politikasını oluşturmak için Eğitim Bakanlığı bünyesinde biri dil ve diğer bilimsel sorunlarla uğraşacak "Dil Heyeti", diğeri ise eğitim-öğretim işleriyle uğraşacak olan "Talim Terbiye Dairesi" olarak iki bilimsel kurul oluşturuldu. Türkçe sözler derlendi ve İmlâ Sözlüğünü düzenlendi.

1929’da Arapça, Farsça dersleri eğitim programından çıkarıldı.

Öğretim Birliği Yasası’na karşı hareket eden yabancı özel okulları kapattı. Öğretmen okulunda Türkçe edebiyat bölümü açtı.

Mesleki eğitimi geliştirmek amacıyla il idareleri ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı meslek okullarını 1927’de 1052 Sayılı Meslek Mektepleri Kanunu ile Millî Eğitim Bakanlığı’na bağladı. Ankara, Aydın, Bursa, Diyarbakır, Edirne, İstanbul, Kastamonu ve Konya’da sanat okulları açıldı.

 

Örgün ve Yaygın Eğitim Alanındaki Çalışmaları

Mustafa Necati’nin milli eğitim bakanlığı döneminde; ilkokullar şehir ve köy olmak üzere ikiye ayrılarak; şehir okulları 5 yıl, köyler ise 3 yıllık düzenlendi. İlk ve orta öğretimin parasız gerçekleşmesi sağlandı. Dağınık yerlerdeki köylerin çocuklarını merkezî yerlerde toplamak üzere yatılı köy okulları açıldı. Kimsesiz çocuklar için yatılı şehir okullarında meslek sahibi olmaları düşünüldü.

Hem okuma yazma öğretmek ve hem de onlara temel vatandaşlık eğitimi kazandırmak amacıyla halk dersaneleri açılarak, buralarda 50 bin kişi eğitildi.

1928 yılında yeni harflerin kabulüyle Millet Mektepleri açılarak buralarda 42 bin dolayında kurs düzenlendi, bu kurslardan bir milyon dolayında vatandaş yararlandı.

Liselerde dindar ve vatansever öğretmen yetiştirilmediği gerekçesiyle karma eğitim aleyhtarı protestolarda bulunulduğu, öğretmen okulu öğrencilerinin de boykot yaptığı bir dönemde karma eğitim kararından vazgeçmedi. Önce ortaokullarda, 1928-1929 eğitim-öğretim yılında ise tüm liselerde karma eğitime geçildi.

İlkokullar, köy ve şehir olarak iki gruba ayrılarak; köylerde 3, şehirlerde 5 yıllık eğitim esas alındı.

Okullarda ders veren din adamlarının görevlerine son verildi.

Mustafa Necati Uğural, 1 Ocak 1929’da Ankara’da hayatını kaybetti. Cebeci Asri Mezarlığında toprağa verildi.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

Bayraklı Belediye Başkanı Serdar Sandal, CHP ilçe örgütü başkanlarıyla birlikte Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nu ve göreve yeni başlayan MYK...

Habitat Derneği, İzmir Ticaret Borsası ve Bornova Belediyesi iş birliğiyle İzmir’de dijital eğitim seferberliği başlatılıyor. Hedef; farklı sosyal statüye sahip bireyl...

Doğa tutkunlarını Kaynaklar bölgesinin eşsiz güzellikleriyle buluşturan Buca Belediyesi İzcilik ve Doğa Sporları Merkezi, pandemi sonrası yenilerek ziyaretçilerine kap...

İzmir Köy-Koop Birliği’nin kuruluş dönemini anlatan ''BİR”lik'' adlı belgeselin ilk gösterimi Urla Bademler Köy Tiyatrosu’nun bahçesinde yapıldı.

Dikili Belediyesi tarafından Pazar günü ''Mavi Yeşil Çevre Etkinliği'' adıyla su altı ve kıyı temizliği etkinliği gerçekleştirilecek.

Güzelbahçe'de İkinci Liman Halk Plajı'nda Mavi Bayrak coşkusu yaşandı. Güzelbahçe Belediyesi İkinci Liman Halk Plajı yüzme suyunun kalite sembolü olan mavi bayrakla ta...

Bornova Belediye Başkanı Mustafa İduğ, yaptığı sunum ile yaptığı icraatları anlattı ve CHP İzmir Milletvekilleri ile İl ve İlçe örgütünden tam not aldı.

Yazarlar
Website Security Test