.
Ekonomik Göstergeler
Dolar
29.84 ₺
Euro
32.45 ₺
GBP
1.124 ₺
JPY
7.842
Ana Sayfa
Gündem
Spor
Köşe Yazıları
Podcast

Körfez sermayesi savunma sanayii, lojistik, gıda ve altyapıda Türkiye’yi öne çıkarıyor

Okuma Süresi: 7 Dakika
Toplam Okunma: hesaplanıyor...
Dubai ve Kuzey Emirlikleri Türk İş Konseyi Başkanı Kanat Kutluk, Türkiye ile BAE arasındaki ekonomik ilişkileri Gözlem Gazetesi’ne değerlendirdi. Körfez sermayesinin Türkiye'ye yönelik ilgisinin arttığını belirten Kutluk, savunma sanayii, gıda, inşaat malzemeleri, makine ve sağlık sektörlerinde önemli fırsatlar bulunduğunu vurguladı.
Körfez sermayesi savunma sanayii, lojistik, gıda ve altyapıda Türkiye’yi öne çıkarıyor
Paylaş:
Pelin Maktav
Dubai ve Kuzey Emirlikleri Türk İş Konseyi Başkanı Kanat Kutluk, Türkiye ile BAE arasındaki ekonomik ilişkileri Gözlem Gazetesi’ne değerlendirdi. Körfez sermayesinin Türkiye'ye yönelik ilgisinin arttığını belirten Kutluk, savunma sanayii, gıda, inşaat malzemeleri, makine ve sağlık sektörlerinde önemli fırsatlar bulunduğunu vurguladı.
2006 yılında Ecolab'ın Orta Doğu ofisini kurmak üzere BAE'ye giden Kutluk, yaklaşık 20 yıldır bu ülkede yaşıyor. Kurumsal kariyerinin yanında 2013 yılında gıda dağıtımı alanında kendi şirketimi kuran Kanat Kutluk, şirket kuruluşu, muhasebe ve vergi danışmanlığı yapan Qaze Alliance Advisors'ın kurucusu. Haziran 2023'ten bu yana Dubai Ticaret Odası'na bağlı Dubai ve Kuzey Emirlikleri Türk İş Konseyi'nin başkanlığını yürüten evli ve iki kız babası olan Kutluk ile konuştuk.
  • Dubai ve Kuzey Emirlikleri'nde yaşayan Türk vatandaşlarının sayısı nedir?
Yaklaşık 60 bin. 2006'da Dubai'ye geldiğimde ülkede 2 bin civarında Türk vardı. 2021'de 10 bine ulaştık. Son beş yılda ise altı kat büyüdük. Bu artışta Türkiye-BAE ilişkilerinin normalleşmesi, CEPA ve pandemi sonrasında Avrupa'dan Dubai'ye yönelen nüfus hareketliliği etkili oldu. Koşullar devam ederse önümüzdeki üç yılda 100 bin kişiye ulaşmamız için bir engel görmüyorum. Bu da BAE nüfusunun yaklaşık yüzde birini oluşturmamız anlamına geliyor.
  • Biraz da Türk sermayeli şirketlerden bahseder misiniz? Sektörel dağılım nasıl?
Kayıtlı yaklaşık 4 bin 500 Türk sermayeli şirket var. Ancak bunların yaklaşık yarısının oturum izni almak amacıyla kurulduğunu ve operasyonel olmadığını düşünüyorum. Gerçek ekonomik varlık 2 bin-2 bin 500 şirket civarında. Ağırlık ticaret, ithalat-ihracat, dağıtım ve yeniden ihracat alanlarında. Bunları bilişim ve yazılım danışmanlığı, finans, değerli metal ticareti, kurumsal danışmanlık ve hukuk hizmetleri izliyor. İnşaat ve inşaat malzemeleri, gıda, tekstil ve mobilya da geleneksel güçlü sektörlerimiz. Son iki yılda savunma sanayii, yenilenebilir enerji ve sağlık turizminde ciddi hareketlilik var.
  • Türk şirketlerinin Dubai'de karşılaştığı en önemli sorunlar neler?
Sorunların büyük bölümü pazardan değil, pazara hazırlıksız gelmekten kaynaklanıyor. Bölgeyi yeterince tanımadan hareket etmek, kendi iş kültürünü buraya olduğu gibi taşımaya çalışmak ve hızlı sonuç beklemek en sık karşılaştığım hatalar. Dubai'de iş ilişkileri güven ve karşılıklı tanışıklık üzerine kurulu. Doğru bağlantıları oluşturmak zaman alıyor. Ayrıca Dubai ucuz bir şehir değil. İlk yıl için ayrılan bütçe çoğu zaman gerçek maliyetlerin altında kalıyor. Şirket kuruluşunda yanlış lokasyon veya serbest bölge seçimi de sonradan sorun yaratabiliyor. Örneğin serbest bölgede kurulan bir şirketin ana karaya satış yaparken karşılaşabileceği kısıtlamalar yeterince araştırılmıyor. Vergi ve sözleşme süreçleri de hafife alınmamalı. Kurumlar vergisi 2023'ten, KDV ise 2018'den bu yana uygulanıyor. Hâlâ Dubai'yi tamamen vergisiz bir ülke sanarak gelen ve bu nedenle cezalarla karşılaşan firmalar var. “Vergisiz ülke” efsanesiyle gelip ceza yiyen çok firma gördüm.
  • Türk profesyoneller uluslararası şirketlerde en çok hangi sektörlerde ve pozisyonlarda görev alıyor?
Türk profesyoneller özellikle bilgi teknolojileri ve finans sektörlerinde güçlü bir konuma sahip. Dubai'deki bölgesel merkezlerde, bankalarda, fintech şirketlerinde ve büyük danışmanlık firmalarında orta ve üst düzey görevlerde bulunan çok sayıda Türk yönetici var. Sağlık sektörü de öne çıkan alanlardan biri. Türk hekimlerin BAE sağlık sistemindeki ağırlığı giderek artıyor. İnşaat, proje yönetimi, havacılık, otelcilik ve lojistik de Türk profesyonellerin uzun yıllardır faaliyet gösterdiği sektörler arasında. Bugün hemen her sektörde Türk profesyonellere rastlamak mümkün.
  • Konseyin bugün kaç üyesi bulunuyor? Üye profili nasıl?
Bugün 800'ü aşkın üyemiz bulunuyor. Üyelerimizin yaklaşık yarısını şirketler, diğer yarısını iş insanları ve profesyonellerden oluşan bireysel üyeler oluşturuyor. Bunun yanında Dubai'ye gelerek kendi işini kurmuş çok sayıda KOBİ ve girişimci de üyelerimiz arasında. 2004 yılında 30 iş insanının girişimiyle kurulan Konsey, bugün bölgenin en büyük ve en aktif Türk iş örgütlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor.
  • Konseyin temel faaliyetleri neler? Türk şirketlerinin pazara girişinde nasıl bir rol üstleniyorsunuz?
Çalışmalarımızı “doğru eşleşme” olarak tanımlıyorum. Türkiye'den gelen iş insanlarını Dubai'deki doğru ihtiyaçlar, iş ortakları ve güvenilir bilgilerle buluşturarak zaman, maliyet ve itibar kaybı yaşamalarının önüne geçmeyi hedefliyoruz. Yıl boyunca sektörel buluşmalar, ülke panelleri, networking etkinlikleri ve çeşitli organizasyonlar düzenliyoruz.
Türkiye'deki kurumlarla ilişkileri güçlendirmek de önceliklerimiz arasında. TÜRKONFED International üyesiyiz. Eylül 2026'da TÜRKONFED ile Ras Al Khaimah Ticaret ve Sanayi Odası arasında imzalanan iş birliği mutabakatının hayata geçirilmesinde köprü görevi üstlendik. Podcast serimiz, haftalık bültenlerimiz ve Türkiye'den gelen heyetlere yönelik bilgilendirme toplantılarımızla bilgi paylaşımını destekliyoruz. Ancak önemli bir ayrımı vurgulamak isterim: Konsey bir danışmanlık şirketi değil, kâr amacı gütmeyen bir platform. Şirket kuruluşu yapmıyor veya ortaklık aracılığı üstlenmiyoruz. Amacımız iş insanlarına doğru adresi göstermek ve süreçlerde dikkat etmeleri gereken konularda yol gösterici olmak.
  • Türkiye ile BAE arasındaki ilişkiler son yıllarda önemli bir dönüşüm geçirdi. Bugün hangi noktadayız?
Artık Türkiye-BAE ilişkilerinde “normalleşme” kavramını geride bıraktık. İlişkiler bugün stratejik derinlik ve karşılıklı ekonomik bağımlılık ekseninde şekilleniyor. Bu dönüşümün önemli kilometre taşlarından biri, 3 Mart 2023'te imzalanan ve 1 Eylül 2023'te yürürlüğe giren CEPA (Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması) oldu. Anlaşmayla ticarete konu ürünlerin yüzde 80'inden fazlasında gümrük vergilerinin kaldırılması veya düşürülmesi sağlandı. Petrol dışı ticaret hacminin yaklaşık 19 milyar dolardan beş yıl içinde 40 milyar dolara çıkarılması hedeflendi. Asıl değişim ise yatırım ilişkilerinde yaşanıyor. Türkiye-BAE ilişkisi artık tek yönlü ihracat modelinden çıkarak karşılıklı yatırımlarla güçlenen bir ekonomik ortaklığa dönüşüyor. Masdar'ın Türkiye'deki yenilenebilir enerji yatırımları, BAE fonlarının Fiba Yenilenebilir Enerji, Yapı Kredi ve İzmir Limanı gibi varlıklara yönelik ilgisi ve IDEX 2025'te Şeyh Mohammed bin Zayed'in Roketsan standını ziyaret etmesi bu dönüşümün göstergeleri.
2026'da yaşanan bölgesel kriz de bu eğilimi tersine çevirmek yerine hızlandırdı. Körfez sermayesi, Türkiye'yi savunma sanayii, lojistik, gıda ve altyapı gibi stratejik sektörlerde ön sıralara yazdı. 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan Ortak Savunma Anlaşması da Türkiye'yi Körfez'de ekonomik ortaklığın ötesinde güvenlik mimarisinin bir parçası haline getirdi.
  • Türkiye'nin BAE'ye ihracatında hangi sektörlerin büyüme potansiyeli daha yüksek?
Öncelik sıralaması yapmam gerekirse ilk sıraya savunma sanayiini koyarım. BAE, “Operation 300bn” sanayi stratejisi kapsamında savunma alanında yerli üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Türkiye ise insansız hava araçlarından elektronik harp sistemlerine kadar güçlü bir teknolojiye sahip.
İkinci sırada gıda sektörü geliyor. BAE, gıda ihtiyacının yaklaşık yüzde 85'ini ithalatla karşılıyor. Ayrıca CEPA'nın sağladığı avantajlar Türk gıda üreticisinin rekabet gücünü destekliyor.
Üçüncü önemli alan inşaat malzemeleri ve makine sektörü. Ras Al Khaimah'taki Al Marjan bölgesi, Dubai'deki büyük ölçekli projeler ve bölgedeki yeniden inşa ihtiyacı Türk tedarik zinciri için fırsatlar yaratıyor. RAKEZ'de Anadolu'daki KOBİ'leri bir araya getirecek bir “Türk sanayi kümesi” oluşturulması fikri üzerinde çalışıyoruz.
Sağlık sektörü tıbbi cihaz ve ilaç ihracatı ile sağlık turizmi açısından, teknoloji sektörü ise iş birlikleri bakımından potansiyel taşıyor. BAE yapay zekâ ve veri merkezlerine büyük yatırımlar yapıyor. Türk yazılım şirketleri için Dubai önemli bir bölgesel merkez. Ancak bu pazarlara yalnızca ürünle değil, yerel ortaklıklar, sertifikasyon ve uzun vadeli varlık anlayışıyla girilmeli.
  • Bölgede yaşanan savaş ve güvenlik krizleri Dubai'nin ekonomik konumunu nasıl etkiledi? Güvenli liman algısında bir değişim yaşandı mı?
28 Şubat'ta ilk roket düştüğünde hepimiz bu soruyu sorduk. Dokuz ay sonra cevabım net: BAE zor bir testi başarıyla verdi. İlk aylarda tedirginlik yaşandı. Benim gözlemim, nüfusun yüzde 10-15'inin geçici olarak ayrıldığı yönündeydi. Ancak ekonomi çökmedi ve panikle sermaye kaçışı yaşanmadı. Gidip dönenler ve yeni gelenlerle Dubai'nin nüfusu yıl içinde yaklaşık 300 bin kişi arttı. Ekim ve kasım aylarındaki gayrimenkul lansmanlarında projeler saatler içinde satıldı. Büyüme beklentisi hâlâ yüzde 5 civarında. Petrol dışı ekonomi, millî gelirin dörtte üçünden fazlasını oluşturuyor. Güvenli liman algısı kısa vadede sorgulandı ancak Dubai bu süreçten daha güçlü çıktı. Bu şehrin en iyi bildiği şey kapanmak değil, tarihleri kaydırıp devam etmek. 2008'de de 2020'de de böyle oldu. Yatırımcılara her fırsatta, “Bu ülke her krizin ardından büyük bir çıkış yaptı. O çıkışı beklemeyin, bugünden pozisyon alın” diyorum.
  • Önümüzdeki beş yılda Dubai'deki Türk iş dünyasının büyüklüğünü ve etkisini nerede görüyorsunuz? Bugünkü Türk varlığı bölgesel bir ekonomik güce dönüşebilir mi?
Dönüşebilir ve dönüşmeli ancak bu kendiliğinden olmaz. Beş yıl sonra 100 bini aşan Türk nüfusu, 6-7 bin aktif Türk şirketi ve 40 milyar doları geçmiş bir ticaret hacmi gerçekçi hedefler. Bölgesel güç olmak için üç konu önemli. Birincisi, Dubai'yi yalnızca bir pazar değil, bölgesel bir üs olarak kullanmak. Buradan beş saatlik uçuş mesafesinde 3,5 milyar insan ve 35 trilyon dolarlık ekonomi bulunuyor. Afrika, Hindistan ve Orta Asya bu şehirden yönetilebilir.
İkincisi, kurumsallaşmak. Aile şirketi anlayışı geçerek, buradaki ortaklık ve finansman imkânlarını kullanmak ve BAE sermayesinin Türk şirketlerine ortak olduğu modelleri çoğaltmak gerekiyor.
Üçüncüsü ise birlikte hareket etmek. Türk iş dünyası burada hâlâ dağınık. Konsey olarak komiteler, Ras Al Khaimah gibi yeni iş birliği alanları ve TÜRKONFED bağlantısıyla bu dağınıklığı gidermeye çalışıyoruz.
Bunları başarabilirsek Dubai'deki Türk iş dünyası, Hint ve Lübnan toplulukları gibi ülkenin ekonomik dokusunun ayrılmaz bir parçası haline gelebilir ve Türkiye'nin Körfez, Afrika ve Asya'ya açılan kapısı olabilir. Yirmi yıl önce 2 bin kişiydik, bugün 60 biniz. Bu hikâyenin devamını daha güçlü yazmak bizim elimizde.