TCMB Başkanı Sn. Fatih Karahan “2026- IV Enflasyon Raporu” sunumunu gerçekleştirdi. Sunumun kısa bir özetini yaptıktan sonra değerlendirmelerimizi özetlemeye çalışacağız; “Küresel ortamda savaş nedeniyle petrol fiyatları oynak seyrediyor. Navlun maliyetleri önemli ölçüde arttı. Savaş küresel ortamda büyümeyi olumsuz etkiledi, enflasyonlar yükseldi, büyüme düştü. Uzun dönem tahvil faizleri yükseldi. Portföy akımları oynak bir seyir izliyor. İkinci çeyrekte azalan iç taleple büyüme yavaşladı. Üçüncü çeyrekte ise hizmet üretimi geriledi. Kapasite kullanımı tarihi ortalamaların altında. İç talebin zayıf seyrinin devam edeceği anlaşılıyor. Talep koşulları dezenflasyonist düzeyde. Enerji fiyatlarının yükselmesi cari açığı Ekim ayında yükseltti. Altın ve enerji dışı ithalat yataya yakın seyrediyor. Turizm gelirleri de geçen yılın sınırlı üzerinde.
Enflasyona gelince; Dezenflasyon süreci arz yönlü baskılarla yavaşladı. 2026 yılında enerji fiyatları enflasyon üzerinde çok etkileyici oldu. Gıda enflasyonunda da oynaklık sürüyor. Hizmet sektöründe ise dezenflasyon devam ediyor. Ancak bu sektörde eğitim, haberleşme ve ulaştırmada fiyat artışı hala yüksek. Kira enflasyonunda ise yavaşlama belirginleşiyor. Temel mallarda talebin yavaşlaması ile dezenflasyon düşük oranda. Enflasyonun 2026 yılında aylık ana eğilimi ilk iki çeyrekte %2 civarındayken Ekim ayında %1,8’e düştü. Trend enflasyon göstergesi de %1,7 ile aynı paralelde. Enflasyon beklentileri piyasa katılımcılarında %23,9 iken reel sektörde %31,8, hane halkında ise %43,8 seviyesinde. Para politikasında sıkı duruş korunuyor. Fon ve kredi piyasasındaki gelişmelerden ötürü Merkez Bankası finansal istikrarı desteklemek amacıyla çeşitli likidite önlemleri aldı. Yurt içi yerleşiklerin TL tercihi (%60,7) güçlü kalmaya devam etmekte. Kredi büyümesi yavaşladı, risk primi bir miktar yükseldi. Altın fiyatları ve risk iştahındaki oynaklıklar rezervleri etkiliyor. Bütün bu nedenlerle yılsonu enflasyon tahmini %28 den %29,5’e yükseltildi. 2027 yılı tahmini %21, 2028 yılı tahmini ise %13,5 oldu
Değerlendirmelerimize gelince; öncelikle şunu belirtmeliyiz ki yukarı yönlü enflasyon revizyonları Orta Vadeli Programa uyumlu hale getirildi. 2026 yılı başında %39-40’larda olan TÜFE enflasyonunun yaklaşık iki senede ancak %29,77‘lere indirilebilmesi dezenflasyon programının çok yavaş seyrettiği sonucunu çıkarıyor. Zaman zaman bu konudaki yazılarımızda sürenin uzaması hem maliyetlerin (zira çok yüksek reel faiz ödüyoruz.) artmasına hem de rasyonel fiyatlamalar ile beklentilerin çıpalanamamasına, güven unsurunun oluşmamasına neden oluyor. Uzunca bir süredir sanayi üretimi reel olarak artmıyor, buna karşın perakende satışların artıyor olması ekonomideki dengesizliği ve fiyat istikrarı tesisinin zorluğunu ortaya koyuyor. Diğer yandan fon krizinin likidite üzerindeki etkisi çok önemli. Her ne kadar Merkez Bankası bu konuda bazı makro ihtiyati önlemler alsa da fonların tasfiyesi ve yatırımcıların son dönemde çok ciddi sayıda yatırımcı olduğundan ekonomik etkisi azımsanmayacak düzeyde olabilir. Paralarını geri alma süreçlerindeki belirsizliklerin bir an önce ortadan kaldırılması gerekiyor. “GÜVEN” unsurunun yeniden tesisi çok önemli. Sn. başkanın ifade ettiği gibi ekonomi soğuyor, büyüme düşüyor (yaklaşık %2,5’ler civarında). Bu ortamda enflasyonda kalıcı bir başarı sağlayamazsak makro ekonomik dengeleri kurmakta oldukça zorlanacağız. Küçük esnaf, KOBİ’ler zor durumda. Kredi kartları tahsilatında temerrütler başladı. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde büyüme sınırları arttırıldı. Enflasyon oranı genel olarak düşse bile ekonomide toparlanma zaman alacak. Tek haneli enflasyon hedefi 2029’a ötelendi. Süreç içinde tek haneli enflasyon hedefinin ötelenmesi (savaş gibi haklı nedenler olsa da), tahminlerin sürekli revize edilmesi,fiyat istikrarının kalıcı olarak bir türlü tesis edilememesi kredibilite açığı yaratabilir. Sadece arz şoklarına atıf yapılması da ayrı bir eksiklik. Tabi bir de gelir ve servet dağılımındaki eşitsizliğin de uzunca bir süreye yayılması da ayrı bir problem olarak gündemi sürekli işgal ediyor. Unutmayalım ki enflasyon kanunsuz haksız bir vergi gibidir. En çok en alt gelir grubu olumsuz etkilenir. Üst gelir grupları reel faiz gibi araçlarla varlıklarını arttırmaya devam ederler.
Son olarak şunu söylemeliyiz; dezenflasyon süreçlerinde büyüme-enflasyon ödünleşmesi söz konusu olduğunda programlar başarıya ulaşabiliyor. İzlediğimiz dezenflasyon programında büyüme %2,5’lere düştüğü halde bir türlü fiyat istikrarına ulaşamıyoruz. Programın uzaması oldukça aleyhimize oldu. Savaşın etkileri de gündeme gelince dezenflasyon süreci aksadı. Buna karşın savaş öncesi süreci de iyi değerlendiremedik. Bir yandan faiz indirimlerine devam edeceğiz, kredileri gevşeteceğiz, seçimlere yaklaştığımızda popülist politikalarla harcamaları da arttıracağız. Bu durumda %25’li enflasyonlarla baş başa kalacak tek haneli enflasyon için 2029’ları beklemek zorunda kalacağız.
Yüksek enflasyon ve potansiyel altı büyüme
13 Kasım 2026, 21:37
Yüksek enflasyon ve potansiyel altı büyüme
Paylaş:
